زهرا زرگری

زنان در طول تاریخ منشأ تحولات زیادی در عرصه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بوده اند. در این راستا، در دوره پهلوی دوم، اقدامات و سیاست های دولتی عامل تسهیل کننده و بازدارنده در جایگاه و نقش زنان تلقی می شدند. از این منظر، مقاله حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی، درصدد پاسخ گویی به این سؤال است که دستاوردها و موانع دوره محمدرضا شاه، به ویژه بعد از انقلاب سفید دررابطه با نقش و جایگاه زنان در توسعه اقتصادی چگونه بوده است. نتایج تحقیق نشان می دهد: اولاً محمدرضا شاه با سیاست مدرنیزاسیون تلاش می کرد سهم زنان را در عرصه اقتصادی افزایش دهد؛ دوم این که زنان توانستند دستاوردهای مثبت زیادی به واسطه اقدامات نوسازانه حکومت پهلوی، به ویژه در توسعه و رونق اقتصادی کشور کسب کنند که نمود آن در استقلال اقتصادی، گسترش سطح آموزش و افزایش اشتغال زنان تعیّن یافت؛ سوم، نشان داده می شود که سیاست متمرکز و پدرسالارانه محمدرضا شاه در عرصه حکومت داری تأثیر منفی دررابطه با جایگاه و نقش زنان در جامعه داشته است. به گونه ای که به دلایلی نظیر تأکید بر سبک زندگی غربی و عدم توجه به سنت ها و ارزش های مسلط جامعه، تبعیض جنسیتی و مغایرت میان نظر و عمل دررابطه با زنان، نوسازی سطحی و عدم توجه به لایه های پایین جامعه و ساخت متمرکز قدرت سیاسی، موجبات نارضایتی اکثر زنان را در جامعه فراهم کرده که به عرصه ای برای وقوع انقلاب اسلامی تعیّن یافت.