مصطفی بهشتی فرد

شیفت‌های کاری شبانه به‌دلیل الزامات فنی در صنعتی‌سازی ساختمان با روش قالب تونلی، امری اجتناب‌ناپذیر است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر این شیفت‌ها بر سلامت روانی و جسمانی کارکنان و همچنین ارائه راهکارهای مهندسی برای کاهش این تأثیرات انجام شده است. این پژوهش به روش ترکیبی (کیفی-کمی) و با جامعه‌آماری متشکل از ۱۰۰ نفر از کارگران شاغل در پروژه‌های قالب تونلی انجام شد. نمونه‌گیری به روش تصادفی صورت گرفت و داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد شده سلامت عمومی(GHQ-28)، شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ (PSQI) و پرسشنامه استرس شغلی جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها نشان داد که کار شبانه با پیامدهای منفی قابل‌توجهی از جمله کاهش معنی‌دار کیفیت خواب (p<0.05)، افزایش سطح استرس شغلی و کاهش ایمنی محیط کار همراه است. همچنین، اجرای راهکارهای مهندسی مجدد نظیر جایگزینی قالب‌های فلزی با قالب‌های پلیمری سبک‌وزن و مقاوم، اتمام فعالیت‌های پُرسرصدا در ساعات مجاز و بهینه‌سازی زمان‌بندی شیفت‌های کاری منجر به بهبود قابل‌ملاحظه در شاخص‌های سلامت کارکنان و همزمان افزایش راندمان عملیاتی پروژه شد. یافته‌ها بر ضرورت بازنگری در مدیریت فرآیندهای اجرایی و اعمال تغییرات مهندسی برای کاهش تبعات منفی شب‌کاری تأکید می‌کنند. راهکارهای پیشنهادی این مطالعه قابلیت بهکارگیری در صنعت ساختمان را داشته و می‌توانند به عنوان بخشی از برنامه‌های جامع HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست) مورد استفاده قرار گیرند.