محمدرضا کوکبی

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی نحوه استفاده معامله گران آگاه از اطلاعات خصوصی و تأثیر معاملات بلوکی بر نوسانات قیمتی سهام در بازار سرمایه ایران است. همچنین، پژوهش در تلاش است تا مشخص کند آیا می توان از اطلاعات نهفته در این معاملات برای پیش بینی نوسانات آتی بازار بهره برداری کرد یا خیر. روش: برای دستیابی به اهداف پژوهش، از الگوریتم لی و ردی جهت طبقه بندی معاملات بلوکی به خرید و فروش و از مدل احتمال معامله آگاهانه (PIN) به منظور سنجش احتمال دسترسی معامله گران به اطلاعات خصوصی استفاده شد. جامعه آماری شامل 34 شرکت از شاخص 50 شرکت بزرگ بورس تهران بود که در بازه فروردین 1401 تا فروردین 1402 و در روزهایی با حداقل 10 معامله فعال بودند. داده های میان روزی در این بازه، امکان تحلیل دقیق تر نوسانات قیمتی را فراهم آورد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که معاملات خرید بلوکی، به ویژه توسط معامله گران آگاه، تأثیر بیشتری بر افزایش قیمت سهام نسبت به فروش های بلوکی دارند و رابطه میان اثرات قیمتی دائمی و احتمال معاملات آگاهانه، قوی تر از رابطه میان اثرات کلی یا موقتی است. همچنین، نتایج حاکی از تمرکز بیشتر اثرات قیمتی در ساعات ابتدایی بازار به دلیل انتشار اطلاعات جدید است. نتایج: یافته ها نشان می دهد که اطلاعات خصوصی نقش مهمی در نوسانات قیمتی داشته و معامله گران آگاه از این اطلاعات برای کسب سود بهره برداری می کنند. این نتایج برای تحلیل گران و سیاست گذاران مالی اهمیت زیادی دارد و پیشنهاد می شود برای جلوگیری از سوءاستفاده از اطلاعات خصوصی و کنترل اثرات معاملات بلوکی، قوانین نظارتی دقیق تری وضع شود.