طیبیه سیفی

«وصل و فصل» اساسی ترین مبحث در علم معانی است. عبدالقاهر جرجانی در کتاب دلائل الاعجاز، «وصل و فصل» را رکن اصلی بلاغت می داند و بر این باور است که در «فصل» یک حکم خبری و در مبحث «وصل» دو حکم مشترک انجام می گیرد. برخی آیات سوره انسان با «واو» و برخی بدون «واو» هستند که تفسیر هر یک از این مواضع، زمینه درک و برداشت بهتر معنای آیات در این سوره را برای مخاطب هموار می کند؛ زیرا فصل و وصل آیات این سوره ارتباط تنگاتنگی با مفهوم آیات دارند؛ ازاین رو، پژوهش حاضر با روشی توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر آرای عبدالقاهر جرجانی، این مبحث را در سوره انسان بررسی می کند. نتایج به دست آمده پس از بررسی، نشان می دهد که در این سوره، 21 جمله به صورت فصل و 22 جمله به صورت وصل بیان شده است. مواضعی که در این سوره وصف ابرار در بهشت و نیز احکام مربوط به پیامبر است، همگی به صورت وصل بیان شده است تا نشان دهد فعل این احکام به صورت کامل انجام می شوند و صرفاً جنبه اشتراکی دارند و از سوی دیگر آنجا که حالت ها را بیان می کند به صورت فصل است تا نشان دهد قیود حال ثابت و جزئی جدایی ناپذیر است.