محمد باغستانی

عصر ایلخانی (654-753ق) یکی از ادوار متفاوت تاریخ ایران است که طی آن تحولات مهمی در این سرزمین رخ داد. یکی از مهم ترین این تحولات، احیای مجدد جریان مدیریت علم در تمدن اسلامی بود. وضعیت علم و جریان های حاکم بر آن تا برآمدن مغولان، دو دوره متفاوت شکوفایی و انحطاط را گذرانده بود. اما در عهد ایلخانی مغولانِ مهاجم، شرایط، دگرگون شد و دگرباره وضعیت علم در بخشی از قلمروی تمدن اسلامی (ایران) روبه شکوفایی نهاد. این تحول بزرگ، مرهون کوشش های عالمانه و همه جانبه خواجه نصیرالدین طوسی(657-672ق) بود. وی به عنوان بی نظیرترین فیلسوف تاریخ، با اقبال به کارهای اجرایی در دولت تازه تأسیس ایلخانان مغول، نقشی مهم بر جریان مدیریت علم دراین دوره بر جای گذاشت و توانست با تحول فضای انحطاطی علم، آن را در بخشی از قلمرو جغرافیایی تمدن اسلامی شکوفا نماید و تداومی 150 ساله به آن ببخشد. فرضیه این پژوهش آن است که خواجه توانست از بینش فلسفی خود به عنوان ابزاری برای ایفای نقش عاملیت در احیای علم و جریان های مدیریتی حاکم بر آن سود برد. کندوکاو در عوامل انحطاط علم و چگونگی اعطای عاملیت به فلسفه در بازسازی و احیای بایسته جریان مدیریت علم، مسئله اصلی این پژوهش است که با روش توصیفی - تحلیلی به تحلیل و تبیین آن پرداخته ایم. نتایج این پژوهش نشان می دهد احیای نقش آفرینی های متعدد برای فلسفه در فضای اجتماعی،سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به عنوان پیش درآمد نقش آفرینی آن در فضای علم و مدیریت بایسته آن در این دوره تاریخی با عاملیت خواجه نصیر و حمایت ایلخانان صورت پذیرفت.