روح الله رسولی

در این مقاله براساس روش پژوهشی تحلیلی- توصیفی تلاش شده است نزاع میان دو نظریّه در باب زمان، یعنی اکنون گرایی و ازل گرایی حل و فصل شود. براساس اکنون گرایی تنها زمان و هویّات اکنون موجود و واقعی اند و گذشته/آینده موجود و واقعی نیستند. ازل گرایی این ایده است که تمامیِ زمان ها یعنی گذشته/اکنون/آینده از واقعیّت مساوی برخوردار و موجودند. اکنون گرایی مبتنی بر نظریّه A و ازل گرایی استوار بر نظریّه B در باب زمان است. بنابر نظریّه A مقولات گذشته/اکنون/آینده ذاتی زمان و گذر زمان طبق آن ها توجیه می شود. براساس نظریّه B مقولات زمان طبق قبل از/بعداز/همزمان با، چینش می شوند و برای تبیین گذر زمان کافی اند. اشکالات مهمی بر اکنون گرایی وارد شده است که مهمترین آن ها مسئله گزاره های منفرد و اشیای ناحاضر و دیگری ارتباط میان اشیای حاضر و ناحاضر است؛ به این معنا که اکنون گرایی چگونه می تواند درباره اشیایِ گذشته و آینده که بنابر پیش فرض آنان موجود نیستند سخن بگوید؟ اکنون گرایان تلاش کرده اند این معضلات را از طریق راه حل پارافریزِ جملاتِ مربوط به گذشته/آینده و نیز این ایده که زمان ها مانند جهانِ های ممکن هستند حل کنند. در پایان دو استدلال مهم برای دفاع از اکنون گرایی بیان می شود که عبارتند از اصل شهود واقعیت و توسل به اصل صرفه جوییِ متافیزیکی است که براساس آن دو اوّلا اکنون گرایی با شهود سازگارتر است و ثانیاً ملاحظات صرفه جویانه متافیزیکی نشان می دهد تکثیر بی جهت اشیا (در اینجا گذشته/آینده) در نظریّات متافیزیکی کار نادرستی است. بنابراین اکنون گرایی نسبت به ازل گرایی ایده بهتری درباب زمان است