کامران رحمانی

کشور جمهوری عراق پس از سقوط صدام دیکتاتور حزب بعث، به عنوان یک قدرت نو ظهور سیاسی جدید در منطقه خاورمیانه با رویکرد حکومت شیعی شده و به علت موقعیت جغرافیای سیاسی و ژئوپولیتیک جدید و ژئواکونومیک منطقه ای و بین المللی (منابع نفت) برای هر دو کشور ایران و عربستان و قدرت های فرا منطقه ای در جهت حفظ منافع ملی و منطقه ای به میدان رقابت سیاسی و نفوذ و تأثیر گذاری و جلب اتحاد استراتژیک با کشور عراق تبدیل شده است. در این مقاله سعی می شود با رویکرد مقایسه ای تفاوت ها و شباهت های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در قبال کشور عراق پس از سقوط صدام را بررسی نموده و سپس اهمیت کشور عراق برای اتخاذ این سیاست ها را از منظر سیاسی و مفاهیم روابط بین الملل و مدل جمیز روزنا مورد واکاوی و پژوهش قرار دهیم

اگرچه توسعه سیاسی فرآیندی پیچیده ای است که از عوامل و فاکتورهای گوناگونی تاثیر می پذیرد ولی با توجه به شرایط خاص جامعه ایران و نقش رفتار و رویکردهای افراد توانمند در تحولات این کشور نقش نخبگان در روند توسعه سیاسی ایران برجسته گردیده است. به این ترتیب پرسش اصلی در این پژوهش این است که اجماع نظر نخبگان سیاسی حاکم چه نقش و اهمیتی در روند توسعه سیاسی ایران در سال های 84-76 داشته است. در نتیجه یافته های این پژوهش حاکی از این است که توسعه سیاسی به عنوان محور تفکر اصلاحات، علاوه بر چالش های ساختاری و قانونی حاکم(موانع بیرونی)، در درون خود جناح اصلاح طلب نیز، هرگز مفهوم و تعریفی سیستماتیک، مورد اجماع و عملیاتی نیافت و سازوکارها، مؤلف ها و شاخص های آن مشخص نشد و مسأله عدم اجماع نظر و تعارض همچنان به عنوان یک پدیده مستمر در فضای سیاسی کشور باقی ماند،گویی تعارض و منازعه بخشی از فرهنگ سیاسی حاکم در میان نخبگان سیاسی ایران می باشد.