طیبه اکبری پویانی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی ارتباط هوش مصنوعی با جایگاه معلم انسانی از منظر تربیت اسلامی انجام شد. این مطالعه کیفی بر پایه روش تحلیلی-مقایسه ای استوار بوده و داده ها از طریق بررسی منابع اسنادی گردآوری گردید. انتخاب نمونه ها با رویکرد کدگذاری هدفمند صورت گرفت و تحلیل داده ها با بهره گیری از روش های تحلیل مفهومی و تحلیل مضمون انجام شد.و در نهایت به مقایسه تطبیقی ویژگی های آموزشی و تربیتی معلم در متون اصیل اسلامی با ظرفیت عملیاتی و آموزشی هوش مصنوعی پرداخته شد.نتایج نشان می دهند که هوش مصنوعی در حوزه های فنی و کمی، نظیر شخصی سازی آموزش در مقیاس وسیع، تحلیل داده های یادگیری، و ارزیابی های خودکار، عملکرد چشمگیری دارد. بااین حال، در ابعاد کلیدی تربیتی-اخلاقی معلم، شامل الگو بودن عملی، خودسازی، دلسوزی و هدایت معنوی، هوش مصنوعی فاقد صلاحیت لازم برای جایگزینی کامل است. این محدودیت ها ناشی از فقدان هویت انسانی، روح، فطرت، و ناتوانی در تولید حکمت بر پایه ایمان است.بنابراین، پژوهش نتیجه می گیرد که هوش مصنوعی نمی تواند به طور کامل جایگزین معلم انسانی در تربیت اسلامی شود؛ بلکه می تواند نقشی مکمل، پشتیبان و دستیار در امور آموزشی و فنی ایفا کند. این کاربرد باید با اصول تربیت اسلامی همسو باشد و تحت نظارت مستمر نهادهای مربوطه قرار گیرد تا از تضاد با اهداف تربیتی و ارزشی جلوگیری شود. این رویکرد به همکاری هوش مصنوعی و معلم انسانی برای ارتقای فرآیندهای آموزشی توصیه می شود، به نحوی که نقش حیاتی معلم در پرورش جامع اخلاقی و معنوی دانش آموزان حفظ گردد.

هدف از تحقیق حاضر قابل ارزیابی نمودن دیدگاه یکپارچگی دانش در برنامه درسی و بهره بردن از فواید آموزشی و تربیتی آن است؛ لذا از همه دیدگاه های علمی، فلسفی و دینی در تعیین معیارها استفاده شده است. در این مقاله اصول اساسی وحدت علوم بر اساس انطباق با اسناد بالادستی تعلیم و تربیت کشور و همسو با دیدگاه توحیدی مورد نظر قرار گرفته است. روش تحقیق حاضر تحلیل محتوا است که در تعریف شاخص های کیفی وحدت علوم و تطبیق آن بر کتابهای درسی علوم تجربی ابتدایی مورد استفاده بوده است. یافته های تحقیق حاکی است که شش معیار اصلی برای تقویت هدف وحدت علوم می توان ذکر نمود که عبارتند از : 1- رویکرد بین رشته ای(بر اساس 11 حوزه معرفتی طرح تحول)، 2- فلسفه علم، 3- تاریخ علم، 4- جهان بینی توحیدی و فطری، 5- شعارها و استعاره های علمی و تربیتی، 5- گفتگو و تعامل. در نتیجه گیری به نظر رسید کتابهای علوم تجربی ابتدایی در برخی شاخص های ذیل معیار اول قابل قبول و در برخی دیگر قابل قبول نیست. معیارهای دوم تا چهارم نیز وضعیت قابل قبولی ندارند. معیار پنجم شامل مشارکت، کار گروهی و بحث و بررسی در کلاس وضعیت قابل قبولی دارد.