الیزابت تربن

پروتستانتیسم در اروپای قرن شانزدهم میلادی توسط مارتین لوتر کشیش آلمانی و ژان کالون، رهبران این رِفرم مذهبی بنیان گردیده، سبب ایجاد انشعاب در دین مسیح شد و به دنبال آن اختلافات فراوانی در سراسر اروپا در بین پیروان مسیحیت به وجود آمد که عکس العمل های گوناگونی نیز در پی داشته، موجب پیکارهای خونینی گردید. این دوران از تاریخ اروپا، مشهور به نهضت اصلاحات دینی می باشد که با عصر اکتشافات جغرافیایی همزمان بود و در پی کشف قاره آمریکا توسط کریستف کلمب بسیاری از ناراضیان مذهبی و هم چنین کسانی که به دلیل روی آوردن به مذهب پروتستان توسط هم کیشان و هم شهریان خود شکنجه و آزار می شدند فرصت مناسبی یافتند تا برای برخورداری از آزادی عقیده و رهایی از ستم مخالفان به ماورای اقیانوس و به سوی جهان نو سفر کنند و پایه و اساس مستعمرات را در آمریکای شمالی پی ریزی نمایند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که رِفرم مذهبی در اروپا چه تأثیری بر تأسیس مستعمرات در آمریکای شمالی داشت و چه نقشی ایفا نمود؟ باید گفت که با مطالعه این رویداد تاریخی- مذهبی می توان چگونگی این رفرماسیون مذهبی، منشأ آن و تأثیر آن در ایجاد مستعمرات در منطقه یادشده را مورد بررسی قرار داد. نتیجه ای که از این تحقیق حاصل می گردد شناسایی دستاوردهای پروتستانتیسم در آن دوران و اثرات آن در جهان مدرن امروزی می باشد. پژوهش حاضر در نظر دارد تا با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع تحقیقاتی داخلی و خارجی که عمده آن کتابخانه ای و اسنادی می باشند، تأثیر رِفرم مذهبی در اروپا را در ایجاد مستعمرات در آمریکای شمالی مورد مطالعه و تحقیق قرار دهد.

با سقوط قسطنطنیه در سال 1453م. و آغاز عصر اکتشافات، پرتغالیان اولین اروپاییانی بودند که قدم در مسیر اکتشافات جغرافیایی نهادند و توانستند به ممالک آسیایی راه پیدا کنند. آنان با بهره گیری از اقدامات هانری دریانورد، شاهزاده پرتغالی که آغازگر این راه بود و با کشف مسیری تازه که از دماغه امید نیک در جنوبی ترین منطقه آفریقای جنوبی عبور می نمود، توانستند به هندوستان و خلیج فارس دسترسی پیدا کنند. حضور پرتغالیان در مناطق مزبور، پیامدهایی چون استعمار و استثمار را به ارمغان آورد. پس از پرتغالیان، اسپانیایی ها به مشرق زمین و نیم کره غربی راه پیدا کردند. آنان توسط کریستف کلمب موفق به کشف قاره آمریکا گردیدند. باید گفت که اسپانیایی ها نقش بسزائی را در مستعمره نمودن آمریکای جنوبی ایفا نمودند. هدف مورد نظر از این پژوهش شناخت چگونگی ریشه دوانیدن استعمار در سرزمین های شرقی از جمله خلیج فارس و هم چنین آمریکای جنوبی می باشد چراکه هنوز هم دست پیدا و پنهان استعمار به شیوه های گوناگون در این مناطق قابل مشاهده است. مقاله حاضر در نظر دارد تا باتوجه به ماهیت موضوع، به روش توصیفی--تحلیلی و با بهره گیری بهینه از منابع دست اول و تحقیقاتی که عمدتاً کتابخانه ای و اسنادی می باشند، به مقایسه استعمار پرتغال در خلیج فارس و استعمار اسپانیا در آمریکای جنوبی بپردازد و آن را مورد بررسی و مطالعه قرار دهد.