بررسی تطبیقی بداء از دیدگاه شیعه و اهل سنّت، با تأکید بر قرآن و سنّت(مقاله ترویجی حوزه)
حوزههای تخصصی:
مسئله بداء یکی از مباحث چالش برانگیز در کلام اسلامی است که همواره محل گفت وگوی جدی میان متکلمان شیعه و اهل سنت بوده است. اختلاف در برداشت از این مفهوم، برخی را به سوی تفسیرهای اعتقادی و برخی دیگر را به موضع گیری های انتقادی کشانده است. این مقاله با هدف بررسی تطبیقی دیدگاه های شیعه و اهل سنت درباره بداء، بر پایه آیات قرآن و روایات اسلامی، به تحلیل معنای لغوی و اصطلاحی بداء و بازخوانی تفاسیر متکلمان اسلامی پرداخته است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی با رویکرد کتابخانه ای است و منابع اصلی فریقین در این زمینه مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که در میان علمای شیعه، بداء عمدتاً به معنای «اظهار امر مخفی از جانب خداوند برای بندگان» تفسیر شده و به صراحت از نسبت دادن تغییر در علم الهی پرهیز شده است، مگر در دیدگاه خاص شهید مطهری که امکان تجدید در قضا و قدر را مطرح می کند. در مقابل، علمای اهل سنت با تأکید بر معنای لغوی بداء، آن را مستلزم نقص در علم الهی دانسته و آن را مردود شمرده اند. در نهایت، نتیجه تحقیق آن است که مفهوم بداء همچنان دارای ابهام های جدی است و تاکنون تبیین روشنی که بتواند همسو با مبانی توحیدی و قابل دفاع باشد، ارائه نشده است.