میر قاسم حسینی

در سال های اخیر، افزایش پیچیدگی زنجیره های تأمین و اختلالات پیش بینی نشده مانند کووید-۱۹ و نوسانات اقتصادی، تاب آوری زنجیره تأمین را به چالش کلیدی مدیریت عملیات تبدیل کرده است. صنایع غذایی ایران، با توجه به فسادپذیری محصولات، حساسیت زمانی و نقش حیاتی در امنیت غذایی، آسیب پذیری بالایی نشان می دهند. این پژوهش، عوامل کلیدی تاب آوری (انعطاف پذیری، ردیابی و شفافیت اطلاعات، همکاری تأمین کنندگان، نوآوری فناوری اطلاعات، مدیریت ریسک) را شناسایی و تحلیل می کند و تأثیر آن ها بر بهینه سازی همزمان زمان بازیابی اختلالات و هزینه های لجستیکی/عملیاتی را بررسی می نماید. روش شناسی توصیفی-همبستگی و کاربردی، با رویکرد PLS-SEM بر نمونه هدفمند مدیران/کارشناسان صنایع غذایی ایران، روابط علّی مدل را آزمون کرد. یافته ها تأیید می کنند عوامل کلیدی بر تاب آوری کلی تأثیر مثبت معنادار دارند و تاب آوری بر بهینه سازی زمان/هزینه اثرگذار است. نوآوری در تلفیق PLS-SEM با بهینه سازی عملیاتی برای تحلیل همزمان ابعاد زمانی/هزینه ای است. نتایج، سهم علمی در ادبیات تاب آوری و سهم کاربردی در راهکارهای مدیریتی (اولویت انعطاف پذیری/مدیریت ریسک برای کاهش زمان/هزینه) ارائه می دهد. چارچوب قابل تعمیم به صنایع آسیب پذیر است و تحقیقات آینده بر مدل های طولی/فناوری دیجیتال تمرکز کنند.

هدف از اجرای این پژوهش، بررسی میزان رضایت استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه اصفهان از راهبردهای ارزشیابی از نتایج یادگیری در برنامه درسی تحصیلات تکمیلی بود. جامعه آماری شامل همه دانشجویان تحصیلات تکمیلی کارشناسی ارشد و دکتری و استادان شاغل به تدریس در دانشگاه اصفهان بودند. با استفاده از فرمول کوکران، 177 استاد، 61 دانشجوی دکتری و 254 دانشجوی کارشناسی ارشد به صورت نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش، پرسشنامه محقق ساخته در مقیاس پنج گزینه ای لیکرت بود که روایی محتوایی آن را استادان و صاحب نظران رشته تأیید کردند. برای برآورد پایایی آن نیز از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن 80/0 به دست آمد. داده های گردآوری شده با استفاده از نرم افزار آماری SPSS محاسبه و در سطح آمار توصیفی و استنباطی، تجزیه وتحلیل شد. نتایج نشان داد که استادان و دانشجویان از راهبردهای ارزشیابی آموزشی رضایت ندارند. بر اساس نتایج، میزان رضایت دانشجویان از استادان و دانشجویان کارشناسی ارشد از دانشجویان دکتری، کمتر بود.

مقاله حاضر، ابتدا، ضمن مروری کوتاه بر رویکردهای اتخاذ شده در رابطه با ارزیابی کیفیت در آموزش عالی، چالش های گریبان گیر نظام های اعتبارسنجی و تضمین کیفیت را مورد بررسی قرار داده و سپس با استفاده از رویکردی تحلیلی سعی بر این دارد تا الگوی مناسب و کارآمدتری را با رویکردی سیستماتیک و با محوریت برنامه درسی، که بتواند پاسخگوی چالش های ارزیابی آموزش عالی در هزاره سوم باشد را؛ ارائه نماید. چرا که برنامه درسی به عنوان قلب مراکز دانشگاهی و  مهم ترین عنصر نظام آموزش عالی محسوب شده و در عین حال نقش تعیین کننده و غیرقابل انکار در تحقق اهداف و رسالت های آموزش عالی از نظر کمی و کیفی ایفا می کند. تمرکز بر برنامه درسی در ارزیابی و اعتبارسنجی، سبب شناخت و تجزیه و تحلیل هرچه بیشتر و بهتر اثر عوامل مختلف (درون و برون سازمانی) بر کیفیت آن و در نتیجه کیفیت دانشگاه می شود. در نتیجه، محوریت یافتن برنامه درسی در الگوی اعتبارسنجی تا حد زیادی می تواند چالش های حاصل از الگوی اعتبارسنجی فعلی را برطرف نماید.