کنترل جعل و سرقت علمی و ادبی در مقالات با استفاده از هوش مصنوعی اختصاصی
در سالهای اخیر، هوش مصنوعی به یکی از ابزارهای حیاتی و تحولآفرین در حوزه پژوهشهای علمی بدل شده و نقش گستردهای در تسریع، تسهیل و بهبود کیفیت تحقیقات ایفا کرده است. با این حال، همزمان با گسترش بهرهگیری از هوش مصنوعی در فرآیندهای پژوهشی، چالشهایی نوظهور از جمله افزایش ریسک جعل، تحریف، تقلب و سرقت علمی و ادبی نیز پدید آمدهاند که اعتبار و اصالت تحقیقات علمی را تهدید میکنند. در این میان، هوش مصنوعی اختصاصی بهعنوان نسل جدید و تخصصیشده از فناوریهای هوشمند، با قابلیت تحلیل عمیق، تطبیق مفهومی، ارزیابی سبک نگارش و تشخیص سرقت های مفهومی، میتواند نقش مؤثری در کنترل و کاهش تخلفات علمی ایفا کند. این مقاله با تمرکز بر مفاهیم کلیدی مانند تشخیص تخصصی سرقت علمی، حمایت از اصالت آثار، کاهش ریسک تکرار تخلف و ارتقای فرآیند داوری و نظارت علمی، به بررسی کاربردهای ویژه هوش مصنوعی اختصاصی در تمام مراحل یک تحقیق علمی از جمله بیان مسأله، طراحی ساختار، استناددهی و نتیجهگیری میپردازد. نتایج این تحقیق نشان میدهد که هوش مصنوعی اختصاصی نهتنها ابزاری فنی، بلکه نظامی بازدارنده و اخلاقمحور برای صیانت از ارزشهای علمی است که در صورت بهرهبرداری صحیح، میتواند به شکلگیری ساختاری شفاف، پاسخگو، و معتبر در نظام پژوهش علمی منجر شود. در این مقاله همچنین چالشها، راهکارها، و آثار کوتاهمدت و بلندمدت بهرهگیری از این فناوری در قالب تحلیل دیدگاه محقق مورد بررسی قرار گرفته است.