محمدحسن جاویدی

تبلیغ دینی به مثابه رسالت محوری انبیای الهی و عنصر هویتی بنیادین حوزه علمیه، همواره نقشی اساسی در حفظ و گسترش آموزه های اسلامی ایفا کرده است. در متون دینی، تبلیغ  وظیفه ای الهی و راهبردی برای هدایت بشر دانسته شده و مورد تأکید قرار گرفته و از دیرباز در ساختار علمی و اجتماعی حوزه های علمیه جایگاه ویژه ای داشته است. با این حال، در دوران معاصر، مشاهده می شود که تبلیغ در اولویت های پایین تری قرار گرفته و این تغییر نگرش، به ویژه در سطح آموزش، پژوهش و تهذیب، منجر به کاهش توجه به تبلیغ شده و تأثیرگذاری آن در تحولات اجتماعی و فرهنگی جامعه اسلامی را کاهش داده است. پژوهش حاضر، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مدل تحلیل لایه ای علت ها (CLA)، ابعاد و علل این پدیده را در چهار سطح لیتانی، ساختاری، گفتمانی و استعاری بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد در سطح لیتانی، نشانه هایی مانند اصالت فقاهت در نظام آموزشی، حاشیه نشینی آموزش تبلیغ و گسست تبلیغ از زمانه مشاهده می شود. در سطح علل اجتماعی؛ عللی نظیر؛ نظام ارزشی حاکم بر حوزه، تغییرات فضایی مدارس، و ضعف پشتیبانی، در لایه گفتمانی؛ مواردی همچون؛ بسیط انگاری تبلیغ، فهم نامتوازن از مردم پایه بودن آن و در سطح استعاری و نمادین، مواردی نظیر؛ «منبریّ»، «آخرین پناهگاه ناکامان» به دست آمده است. این نتایج نشان می دهد که اعاده جایگاه تبلیغ دینی در برنامه های حوزه های علمیه تاثیرات شگرفی در باسازی هویت دینی جامعه اسلامی و مقابله با چالش های ملی، جهانی و همچنین ایجاد حرکت های عمومی در جهت اقامه حدود الهی و صدور گفتمان اسلامی به سایر جوامع معاصر داشته باشد

محافظت از منابع انسانی در برابر آسیب ها و مخاطرات موضوعی است که اسلام در توصیههای خود به آن سفارش مینماید. در شرایطی که مخاطرات روز افزون و آسیب های احتمالی تهدیدی برای ایمنی انسان محسوب میشوند. مسئلهای که در این پژوهش مورد توجه و تحقیق قرار گرفته شناسایی پیشران های ایمنی از منظر اسلام میباشد. زمینه مطالعاتی این پژوهش به آینده پژوهی ارجاع مییابد و هدف از شناسایی و احصا پیشران های آینده در این پژوهش، ایجاد بسترهای تحقق ایمنی در آینده و اعمال مدیریت آینده نگر برای بهبود و توسعه ایمنی از منظر اسلام و صیانت منابع انسانی در برابر آسیب های احتمالی میباشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفت. گرداوری اطلاعاتِ مورد نیاز، با استفاده از روش کتابخانهای صورت گرفت. در این روش با مراجعه به اسناد معتبر اسلامی در قالب فایل های الکترونیکی و اسناد مکتوب از قبیل کتابهای اسلامی بویژه قرآن، تفاسیر قرآن و کتاب های روائی معتبر، دادهها و اطلاعات مورد نیاز احصا و جمعآوری شد. یافتههای این پژوهش پیشران های ایمنی از منظر اسلام را در پیشران های فشار حال، کشش آینده و وزن تاریخ که حکایت از پیشران های ارزشی جوامع دارد دستهبندی نمود. پیشران های فشار حال ایمنی از منظر اسلام شامل التزام به نظم، مذمت برابری امروز با دیروز و تدبیر در امور میباشد؛ پیشران کشش آینده ایمنی از منظر اسلام که در این پژوهش شناسایی شد توجه خدا به عاملان ایمنی میباشد؛ پیشران های وزن تاریخ که ریشه در ارزش ها دارند شامل ارزشمندی احیای انسانها از نگاه دینی و استفاده از حرز، تعویذ و دعاهای مأثوره میباشد. در نتیجه هر یک از موارد احصا شده فوق میتوانند به عنوان یک مؤلفه کلیدی و پیشران ایمنی برای مدیریت ایمنی از منظر اسلام در سازمان ها مورد استفاده قرار گیرند.