آزاده احسانی چمبلی

مجموعه ی تلمود بابلی شامل شش بخش کلی با نامهای زراعیم (זרעים) (بذرها، دانه ها)، موعد (מועד) (عیدها، جشنها)، ناشیم (נשים) (زنان)، نزیکین (נזיקין) (خسارت ها، ضررها)، قداشیم (קדשים) (مقدسات) و طهورت (טהרות) (طهارت ها، پاکیزگیها) است. هر کدام از این سرفصلهای کلی شامل چند رساله هستند. رساله ی برکات نخستین رساله از بخش اول تلمود، یعنی بخش زراعیم است. در این مقاله 24 واژه ی فارسی به کار رفته در این رساله معرفی می گردند. در این پژوهش شکل فارسی میانه ی واژگان -در صورت کاربرد آنها در متون فارسی میانه ی موجود- نشان داده شده است و همچنین چگونگی کاربرد واژگان در جمله، و این که هر واژه به چه حوزه ای از تاریخ و فرهنگ اشاره دارد بررسی می گردد.

نوشتار حاضر در حوزه گرایش نسبتا نوین مطالعات ایرانی- تلمودی قرار می گیرد،و با بررسی یک روایت از تلمود بابلی (رساله قیدوشین 70 الف) که شامل چند واژه غیر آرامی/غیر عبری می باشد، تلاش دارد تا به یاری مطالعات واژه شناسانه، کلمه های مورد اشاره را بررسی و تحلیل نموده و به واسطه تحلیل واژگان تا حد ممکن به شناخت زبان یا زبانها و گویشهای مورد استفاده در منطقه میان رودان دوران ساسانی بپردازد. در میان واژگان مورد اشاره چند واژه پهلوی نیز وجود دارد و در مواردی تلفظ های گوناگونی از یک واژه پهلوی (تلفظ کهن و نو) نیز دیده می شود. بر پایه این پژوهش احتمال این که زبانی همانند زبان فارسی امروز (شامل وام واژگانی از زبانهای سامی، یونانی و ...) زبان میانجی در منطقه میان رودان دوران ساسانی بوده باشد بررسی می گردد