محمود شکوهی

یکی از مهم ترین موارد در طراحی فضاهای شهری، تأمین آسایش حرارتی است.برای برقراری آسایش حرارتی توجه به عناصر و شاخص های اقلیمی نظیر تابش آفتاب،رطوبت هوا و باد نقش مهمی ایفا می کنند. شهر ایذه در بردارنده فضاهای باز متعددی در مقیاس محلی می باشد که به دلیل شرایط اقلیمی آن برقرای آسایش حرارتی در این فضاها به منظور افزایش حضور پذیری افراد و بالا بردن کیفیت زندگی بسیار مهم می باشد. از همین رو در این مطالعه ارزیابی شاخص های آسایش حرارتی مراکز محلات شهر ایذه و تبیین رهنمودهایی جهت دستیابی به آسایش حرارتی بر مد نظرقرار گرفته است. روش پژوهش مقاله پیش رو توصیفی و تحلیلی است. جهت جمع آوری اطلاعات از اسناد و منابع کتابخانه ای، مشاهدات میدانی و نیز به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از تکنیک شبیه سازی و از نرم افزارهای تحلیل اقلیمی ENVI-Met استفاده شده است. از بین شاخص های آسایش حرارتی موجود برای ارزیابی آسایش حرارتی در این پژوهش شاخص های THI ، بیکر، ترجونگ و شاخص های SET, PET ، PMV و PPD جهت تحلیل شرایط آب و هوایی فضای باز در نرم افزار مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که در هر دو الگوی شعاعی و خطی، شاخص های فرمی تأثیر بیشتری بر کاهش دمای تابشی و تعدیل وضعیت اقلیمی بافت شهری دارند. همچنین پوشش گیاهی و فرمی در شاخص های آسایش حرارتی در الگو های شعاعی و خطی نشان می دهد که فرم و پوشش گیاهی هردو بر تعدیل شرایط اقلیمی و آسایش حرارتی تأثیرگذار می باشند برای ایذه.

مصرف انرژی ساختمان ها و آلودگی های زیست محیطی منتج از آن، مرهون مورفولوژی یک شهر است<em>.</em> اغلب پژوهش هایی که در شهرسازی و انرژی کارایی انجام شده، مصرف انرژی در شهر را در دو مقیاس خرد (تک ساختمان) و کلان (حمل ونقل، مدیریت شبکه ها و زیرساخت ها) ارزیابی کرده اند. تمرکز بر شکاف بین این دو سطح، یعنی مقیاس میانی و بافت شهری، همچنین لحاظ داشتن آن در فرایند طراحیِ مجموعه های ساختمانی و بافت های شهری، می تواند موجب بهبود وضعیت بهره وری انرژی در بخش ساختمان گردد. در این مطالعه، شهر بیرجند که در منطقه ای کویری با شدت دمایی بالا در تابستان و برودت بالا در زمستان قرار دارد، مورد پژوهش قرار گرفته است. با توجه به اینکه پژوهش دو موضوع مصرف انرژی و ریخت شهری را مورد مطالعه قرار داده و هرکدام روش خاص مطالعه خود را دارد، از روش ترکیبی استفاده شده است. لذا در بخش ریخت شهری، از روش ریخت گونه شناسی و با بررسی تصاویر هوایی، نقاط عطف زمانی و مکانی دگرگیسی بافت شهر بیرجند شناسایی شده است. در بخش انرژی، از هرکدام از بافت های شناسایی شده، واحد های مطالعاتی با مساحت 100×100 مترمربع انتخاب گردیده و توسط نرم افزار هانی بی، مصرفِ انرژی هرکدام شبیه سازی شده است. در نهایت به روش توصیفی تحلیلی ارتباط این دو موضوع با یکدیگر مورد سنجش قرار گرفته است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که ریخت بافت جدید، عملکرد بهتری نسبت به الگوی ریختی بافت قدیم از منظر انرژی کارایی داشته است. همچنین در بین الگوهای فرمی که در جهت گیری و نسبت طول به عمق بهینه ای قرار گرفته اند، وضعیت بهینه تقاضای انرژی در الگویی که کمترین نسبت سطح به حجم را دارد، به وجود می آید.

تئوری ترجیحات محیطی، یکی از تئوری های پایه در روانشناسیمحیطیاست که تاکنون پژوهش های زیادی براساس آن انجام شده است. آنچه که تاکنون بر اساس این تئوری رایج بوده، بررسی متغیرهای آن به عنوان معانی صریح بوده درحالی که در این پژوهش متغیرهای این تئوری به عنوان معانی ضمنی مورد مطالعه قرار گرفته اند. در این پژوهش هدف آن است که ارتباط بین چهار متغیر این تئوری (انسجام، پیچیدگی، خوانایی، رمزآلودی) و نظم بلوک های شهری مورد مطالعه قرار گیرد. برای رسیدن به این هدف دو محله خانه اصفهان و مرداویج شهر اصفهان به عنوان محدوده های پژوهش انتخاب شده اند. جامعه آماری مورد بررسی افراد ساکن دو محله نام برده هستند که طبق روش های آماری، حجم نمونه مورد بررسی 200 نفر (100 نفر در هر محله) هست. روش مورد استفاده در این پژوهش همبستگی بوده و رابطه متغیرهای تئوری ترجیحات محیطی و نظم بلوک های شهری با آزمون خی دو و فیشر بررسی شده و به این نتیجه می رسد که محدوده ها با نظم ساده دارای انسجام و خوانایی بیشتر بوده و محدوده ها با نظم پیچیده دارای رمزآلودی و پیچیدگی بیشتر بوده است.