محمود راست پسر

پدیده تروریسم به عنوان یکی از تهدیدات جدی جهان معاصر، نه تنها یک بحران امنیتی، بلکه یک معضل پیچیده فلسفی اخلاقی است. وجود استدلال های نظری که سعی در توجیه اخلاقی یا سیاسی این پدیده دارند، ضرورت واکاوی عمیق تر این مبانی را دوچندان می کند. این پژوهش به این پرسش اساسی می پردازد که مهم ترین استدلال های فلسفی توجیه گر تروریسم کدام اند و نقدهای وارد بر آنها از منظر اندیشمندان غربی و اسلامی چیست؟ این مقاله با روش تحلیلی انتقادی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، ابتدا به تبیین استدلال های کلیدی توجیه گر تروریسم می پردازد؛ سپس استدلال های مطرح شده از دو دیدگاه فلسفه غرب و اسلام نقد می شوند. یافته های تحقیق حاکی از آن است که استدلال های توجیه گر تروریسم با چالش های بنیادین روبه رویند. در خاتمه، تحلیل فلسفی و حقوقی آیه 32 سوره مائده نشان می دهد که قرآن کریم با تصریح به حرمت قتل یک انسان بی گناه، هرگونه اقدام تروریستی را به شکلی مطلق و بدون قید و شرط، غیرقابل توجیه می داند.

استوانه های فقاهت شیعه در مسئلة اصل «ولایت فقیه» هم نظر هستند و جانشینی فقیه جامع الشرائط را در زمان غیبت امام عصر علیه السلام به رسمیت شناخته اند. آنچه در همة دوره های فقهی، محور اتفاق نظر فقهاست، شئون مربوط به افتا، قضاوت و ولایت در امور حسبیه است، و در شئون مرتبط با ولایت عامه و نظم سیاسی، تفاوت نظر قابل انکار نیست. بعضی فقها، همة اختیارات حکومتی معصوم علیه السلام را برای فقیه اثبات می کنند، و برخی دیگر اختیارات فقیه را مقید به امور حسبیه از قبیل سرپرستی ایتام و... می دانند. به نظر می رسد این اختلافات فقهی دربارة اختیارات ولایت فقیه به سبب عدم ابتلای فقیهان به مسائل حکومتی بوده است؛ زیرا در دوره های گذشته، محدودة ولایت فقیه به گستردگی امروز نبوده و این نظریه، دوره به دوره بر حسب شرایط اجتماعی و سیاسی تطور پیدا کرده و از اجمال به تفصیل و از شئون مربوط به افتا و قضاوت و امور حسبیه عبور کرده، و به شئون مرتبط به نظم سیاسی رسیده است. این مقاله با رویکرد تحلیلی و با هدف بازشناسی آراء فقیهان معروف در هشت دورة فقهی، به اثبات نظریة «ولایت فقیه» می پردازد. پذیرش نظریة «ولایت مطلقة فقیه» از رهگذر تطورات فقهی از نتایج مهم این بحث است.