یحیی اکبری

براساس بند 2 اصل 156 قانون اساسی، یکی از وظایف قوه قضائیه گسترش آزادی های مشروع است. با عنایت به اصل 24 قانون اساسی، ازجمله آزادی های مشروع «آزادی مطبوعات در بیان مطالب» است. هدف از این پژوهش، بررسی نقش قوه قضائیه در گسترش آزادی مطبوعات است. جهت پیشبرد موضوع، اقدامات لازم جهت گسترش آزادی در دو مرحله نظری و عملی قابل تصور است که در پژوهش حاضر، نقش قوه قضائیه در هر دو مرحله باتوجه به رویه قضائی و مطالعات کتابخانه ای مورد بررسی قرار گرفته است. انسجام رویه قضائی جهت ترمیم ابهامات فراوان قانون مطبوعات، تحقق رسیدگی افتراقی جرائم مطبوعاتی برمبنای رسیدگی منصفانه و رفع خلل ایجاد شده در آن را می توان ازجمله اقدامات بسیار مؤثر قوه قضائیه در گسترش آزادی مطبوعات دانست. البته اقدامات فراوانی نیز جهت گسترش آزادی های مشروع از جانب قوه مقننه قابل تصور است که برحسب تکمیل مطالب بعضاً به آن ها اشاره شده است.

مفهوم حق""Right"" از برجسته ترین مفاهیم حقوقی به شمار می رود به شکلی که امروزه بسیاری از مسائل برای پیشبرد با گفتمان حق مطرح می شوند. زمانی فقط تکلیف یک طرفه افراد برای رابطه میان فرد و حکومت تعریف می شد اما با بروز اندیشه های مدرن حقوق عمومی در غرب، مفهوم حق متولد شد. این مفهوم در طول تکامل دچار تطوری در مبنا و مفهوم گردید به صورتی که از مفهومی بر خواسته از شریعت به مفهومی عقلی بدل گردید و به تبع آن رابطه خود را با الهیات از دست داد. برای فهم ورود مفاهیم مدرن حقوق عمومی در ایران قطعاً نگاه تطبیقی به غرب می تواند کمک شایانی نماید بنابراین بابیان تاریخچه ای مختصر از مفهوم حق در غرب، تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال است که مفهوم حق با آثار کدام اندیشمندان و به چه علت پا به اندیشه ایرانیان گذاشت؟ اگرچه اندیشه حق با آثار روشنفکرانی همچون طالبوف و مستشارالدوله و به واسطه آشنایی با مفاهیم غربی وارد اندیشه ایرانیان شد اما بیشترین اثر را از شریعت پذیرفت و به عبارتی اگرچه این مفهوم در غرب از الهیات خالی شده بود اما در ایران مبتنی بر آن تعریف شد. در این پژوهش از روش تاریخی تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای بهره برده شده است.