بررسی رابطه علّی بین نرخ ارز و پایه پولی در اقتصاد ایران: یافته هایی نو از الگوی رگرسیون متقاطع و همبستگی متقاطع چندگانه محلی موجک (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در دنیای امروز، نوسانات ارزی و سیاست های پولی به عنوان دو عامل کلیدی در پویایی های اقتصاد ملی شناخته می شوند. برای اقتصاد ایران، که به طور قابل توجهی به درآمدهای نفتی وابسته است و تحت تأثیر تحریم های اقتصادی قرار دارد، اهمیت این دو متغیر به ویژه بیشتر است. در این راستا، تحلیل رابطه بین پایه پولی و نرخ ارز در ایران می تواند تأثیر بسزایی در سیاست گذاری های اقتصادی و اتخاذ تصمیمات مؤثر داشته باشد. این مقاله به بررسی رابطه علّی بین پایه پولی و نرخ ارز در اقتصاد ایران با استفاده از مدل موجک (WL-WCRC) و داده های ماهانه از فروردین 1380 تا مرداد 1403 پرداخته است. این دو متغیر نقش اساسی در تأثیرگذاری بر تورم، رشد اقتصادی، قدرت خرید و ثبات مالی دارند. نتایج این تحقیق نشان می دهند که تأثیر پایه پولی بر نرخ ارز و بالعکس در مقیاس های زمانی مختلف تفاوت های معناداری دارد. از سال 1391 به بعد، به دنبال افزایش نوسانات ارزی و شوک های اقتصادی، تأثیر نرخ ارز بر پایه پولی تقویت شده است. در این دوره، با وجود کاهش همبستگی در کوتاه مدت که در برخی دوره ها تقریباً به صفر رسیده است، در بلندمدت این تأثیرات متقابل و معناداری میان این دو متغیر وجود دارد. همچنین، انتظارات بازار و رفتارهای سفته بازانه به طور عمده نقش مهمی در تشدید نوسانات نرخ ارز ایفا کرده اند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که سیاست های پولی بانک مرکزی از سال 1391 عمدتاً واکنشی به نوسانات بازار ارز بوده است. در حالی که از سال 1380 تا 1391، پایه پولی به عنوان عامل مؤثر بر نرخ ارز عمل کرده است، در سال های بعد به ویژه با افزایش نوسانات نرخ ارز و بحران های ارزی، نرخ ارز تأثیرات بیشتری بر پایه پولی گذاشته است. این نتایج بیانگر پیچیدگی روابط بین پایه پولی و نرخ ارز در اقتصاد ایران است و نشان می دهد که مدیریت نوسانات ارزی نیازمند استراتژی های پولی پیشگیرانه و مستقل از شوک های ارزی است. در مجموع، این تحقیق تأکید دارد که رابطه بین پایه پولی و نرخ ارز در ایران پیچیده و زمان محور است و در بلندمدت همبستگی دوسویه میان این دو متغیر مشاهده می شود. این یافته ها می توانند به سیاست گذاران در طراحی سیاست های پولی و ارزی مؤثرتر کمک کنند تا نوسانات ارز و تبعات اقتصادی آن کنترل شود.Causal Relationship Between Exchange Rate and Monetary Base in Iran’s Economy: New Evidence from the Wavelet-Based Cross-Regression and Local Multiple Cross-Correlation Model
In today’s world, exchange rate fluctuations and monetary policies are recognized as two key drivers in the dynamics of national economies. For Iran’s economy, which is heavily dependent on oil revenues and significantly affected by economic sanctions, the importance of these two variables is even greater. In this regard, analyzing the relationship between the monetary base and the exchange rate in Iran can have a considerable impact on economic policymaking and effective decision-making. This paper examines the causal relationship between the monetary base and the exchange rate in Iran’s economy using the wavelet-based cross-regression and correlation model (WL-WCRC) and monthly data from April 2001 to August 2024. These two variables play a fundamental role in influencing inflation, economic growth, purchasing power, and financial stability. The findings of this study indicate that the impact of the monetary base on the exchange rate, and vice versa, varies significantly across different time scales. Since 2012, following intensified exchange rate volatility and economic shocks, the exchange rate's influenc e on the monetary base has become stronger. During this period, although short-term correlations weakened—sometimes approaching zero—a significant and reciprocal long-term relationship between the two variables persisted. Moreover, market expectations and speculative behaviors have played a n essential role in amplifying exchange rate volatility. The results further show that since 2012, the Central Bank’s monetary policies have been largely reactive to exchange rate fluctuations. From 2001 to 2012, the monetary base acted as a key determinant of the exchange rate. In later years, particularly amid rising exchange rate volatility and currency crises, the exchange rate exerted a more substantial influence on the monetary base. These findings highlight the complexity of the relationship between the monetary base and the exchange rate in Iran’s economy, demonstrating that managing exchange rate volatility requires proactive monetary strategies independent of currency shocks. Overall, the study emphasizes that the relationship between the monetary base and the exchange rate in Iran is both complex and time-dependent, with evidence of a bidirectional long-term correlation. These insights can assist policymakers in designing more effective monetary and exchange rate policies to control currency fluctuations and their economic consequences better
تبلیغات
