ارزیابی نقش ذینفعان در سیاست گذاری شهری بر مبنای حکمروایی خوب شهر (نمونه موردی طرح توسعه کمپ B بندر امام خمینی) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در سال های اخیر، ناکارآمدی طرح های توسعه شهری، به ویژه در مناطق حاشیه نشین، ناشی از غیبت مشارکت موثر ذینفعان و تصمیم گیری های یک جانبه نهادهای بالادست و دارای قدرت بوده است. پروژه طرح توسعه کمپ B(محله صباغان) در بندرامام خمینی نمونه ای بارز از سیاست گذاری بالا به پایین است که با هدف ساماندهی سکونتگاه های غیررسمی این محله توسط بنیاد مسکن طراحی شد اما در ادامه نتوانست موجب ارتقای کیفیت زندگی ساکنان محله شود. این پژوهش با هدف تحلیل نقش و جایگاه ذینفعان در فرآیند سیاست گذاری و برنامه ریزی این پروژه، از چارچوب چرخه سیاست گذاری عمومی (در پنج مرحله) و ماتریس قدرت-علاقه مندی برای طبقه بندی و ارزیابی گروه های بازیگر استفاده کرده و تحلیل می کند که نقش آفرینی گروه های ذینفع در هر مرحله به چه میزان بوده، چه عواملی سبب تغییر نقش و جایگاه آنان شده و تغییر در ساختار تعامل میان بازیگران چه پیامدهای را در پی داشته است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوا و مطالعه موردی بوده و جمع آوری داده ها از طریق مصاحبه با بازیگران کلیدی، تحلیل اسناد رسمی و مشاهده میدانی صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که بنیاد مسکن تحت نظارت نهادهای بالادست به عنوان بازیگر کلیدی و انحصارگرا، با حذف یا تضعیف نقش سایر ذینفعان همچون شهرداری، نهادهای محلی، دانشگاه ها و ساکنان از فرایند تصمیم سازی و تصمیم گیری و اجرا، موجب بروز آسیب در چهار بعد نهادی، اقتصادی، اجتماعی-روانی و کالبدی-فضایی شده است. این پیامدها شامل تمرکز قدرت، بی اعتمادی و فقدان حس تعلق، چرخش از عدالت اجتماعی به سودمحوری، و ناهماهنگی در طراحی و اجرا می شود. ماتریس قدرت-علاقه مندی نیز بیانگر گسست جدی بین قدرت رسمی و نیازهای واقعی جامعه محلی است. در مجموع، فقدان ساختارهای حکمروایی چندسطحی و تعامل میان بخشی موثر، از عوامل اصلی شکست این پروژه توسعه ای بوده اند.Evaluating the Role of Stakeholders in Urban Policy-Making Based on the Principles of Good Urban Governance – A Case Study of the Development Plan for Camp B, Bandar-e Emam Khomeyni*
In recent years, the ineffectiveness of urban development plans-particularly in marginalized areas-has largely stemmed from the absence of meaningful stakeholder participation and unilateral decision-making by dominant authorities. The development project for Camp B (Sabaghan neighborhood) in Bandar Imam Khomeini serves as a clear example of a top-down policy approach. Designed by the Housing Foundation to organize informal settlements in the area, the project ultimately failed to improve the residents’ quality of life.
This research aims to analyze the role and position of stakeholders in the policy-making and planning process of this project. It employs the five-stage public policy cycle framework and the power-interest matrix to categorize and evaluate the actor groups, assessing the extent of their involvement at each stage, identifying the factors influencing their shifting roles, and examining the consequences of changes in actor interactions.
The study adopts a qualitative methodology based on content analysis and a case study approach, with data collected through interviews with key actors, analysis of official documents, and field observations.
Findings reveal that the Housing Foundation-operating under the supervision of higher-level authorities-functioned as a dominant and exclusive actor. By marginalizing or weakening the roles of other stakeholders, such as the municipality, local institutions, academic bodies, and residents, the process led to various institutional, economic, socio-psychological, and spatial-physical damages. These consequences included power centralization, distrust and lack of a sense of belonging, a shift from social justice toward profit-driven goals, and inconsistencies between design and implementation.
The power-interest matrix further illustrates a deep disconnect between formal authority and the actual needs of the local community. Overall, the absence of multilevel governance structures and effective intersectoral collaboration was among the primary causes of the project's failure.
تبلیغات
