مهمترین آلاینده های هوا و منابع آن در فرسایش مصالح سنگی در محوطه های میراث فرهنگی دشت مرودشت (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
آلودگی هوا یکی از معضلات زندگی مدرن است که نه تنها بحران های زیست محیطی را به ویژه در کشورهای در حال توسعه تشدید می کند، بلکه میراث فرهنگی جوامع را نیز در معرض تهدید و فرسایش قرار می دهد. شهر مرودشت، به دلیل روند توسعه ای خود، از جمله مناطقی است که با این چالش مواجه است. وجود ده ها اثر تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی و جهانی در این منطقه، مسئله تأثیرپذیری این آثار از آلودگی هوا، به ویژه با توجه به توسعه صنعتی منطقه را به دغدغه ای جدی برای متخصصان میراث فرهنگی تبدیل کرده است. آنچه این نگرانی را دوچندان می کند، وجود میراث سنگی با ساختار آهکی، نظیر مجموعه جهانی تخت جمشید و محوطه تاریخی نقش رستم، در این دشت است. این آثار، به دلیل ترکیب کلسیتی خود، در برابر باران های اسیدی مستعد فرسایش و تخریب، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، هستند. از این رو، این پژوهش با هدف شناسایی منابع آلاینده هوای منطقه و بررسی تأثیر این آلاینده ها بر فرسایش میراث فرهنگی و آثار سنگی انجام شده است. در این مطالعه، پس از مرور منابع نظری و انجام بررسی های میدانی و آزمایشگاهی، مهم ترین منابع آلاینده هوای دشت مرودشت شناسایی و ارزیابی شده اند. داده های حاصل، از طریق روش های کیفی و کمی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. به منظور سنجش تأثیر آلودگی، نمونه برداری از هوای محوطه های تخت جمشید و نقش رستم به عنوان شاخص میراث سنگی منطقه و همچنین از پتروشیمی مرودشت به عنوان مهم ترین منبع آلاینده دشت مرودشت انجام شد. سپس، با استفاده از روش کروماتوگرافی یونی و انجام محاسبات استوکیومتری، غلظت NO₂، SO₂،O₃ و NH₃ در نمونه های برداشت شده از هوا اندازه گیری گردید. نتایج این پژوهش نشان دهنده پتانسیل بالای آسیب زایی منابع آلاینده در منطقه است.Research Paper The Major Air Pollutants and Their Sources in the Erosion of Stone Materials in the Cultural Heritage Sites of the Marvdasht Plain
Air pollution is one of the major challenges of modern life, exacerbating environmental crises, particularly in developing countries, and posing a serious threat to cultural heritage. Marvdasht, due to its ongoing development, is among the regions facing this issue. The presence of numerous historical sites registered on national and world heritage lists has made the impact of air pollution-especially considering the region's industrial expansion-a significant concern for cultural heritage specialists. This concern is further amplified by the presence of limestone-based stone heritage sites, such as the UNESCO-listed Persepolis and the Naqsh-e Rostam historical complex. These monuments, composed primarily of calcite, are highly susceptible to direct and indirect erosion and degradation caused by acid rain. This research aims to identify the sources of air pollutants in the region and assess their impact on the erosion of cultural heritage and stone monuments. Through a review of theoretical sources, field investigations, and laboratory analyses, the major sources of air pollution in the Marvdasht plain were identified and evaluated. The collected data were analyzed using qualitative and quantitative methods. To measure the impact of air pollution, air samples were collected from Persepolis and Naqsh-e Rostam as key stone heritage sites, as well as from the Marvdasht Petrochemical Complex, the primary pollution source in the area. The concentrations of NO₂, SO₂, O₃, and NH₃ in the air samples were measured using ion chromatography and stoichiometric calculations. The findings of this study indicate a high potential for pollutant-induced damage in the region.
تبلیغات
