تحلیل عوامل مؤثر بر مهاجرت به شهر ابهر با تأکید بر مؤلفه اقتصادی و مبادی روستایی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
هدف: توسعه قطبی در ایران در شش دهه اخیر، به توزیع ناعادلانه فرصت ها، منابع و سرمایه گذاری ها و ناترازی مناطق منجر شده است. در این فرایند، شهرها به عنوان قطب ها، مراکز و نقاط رشد، نقش محوری را در شکل دهی مهاجرت و جذب مهاجران در کشور ایفاء کرده اند. شهر ابهر نیز به عنوان یکی از این نقاط رشد، با امواج گوناگون مهاجرت ها در چند دهه اخیر مواجه بوده است. روش پژوهش: در مقاله حاضر که ماهیت توصیفی و تحلیلی و هدف کاربردی دارد، مبادی، عوامل و حجم مهاجرت به شهر ابهر بررسی و تحلیل شده است. جامعه آماری این پژوهش، 34887 خانوار (سرپرستان خانوار) ساکن شهر ابهر بوده است. حجم جامعه نمونه، تعداد 380 خانوار بوده که با استفاده از فرمول کوکران محاسبه گردید. داده ها و اطلاعات از نوع کمی و کیفی بود و به دو روش کتابخانه ای-اسنادی و میدانی (مصاحبه و پرسشنامه) به دست آمده است. برای نمونه گیری، از روش تصادفی نظام مند استفاده شد. بازه زمانی این پژوهش، سال 1335 تا 1400 ه.ش است. برای پردازش و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و تکنیک آماری رگرسیون چندگانه و برای تحلیل داده های مکانی و تهیه نقشه ها از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده است. یافته ها: نتایج این پژوهش حاکی است که 57/63 درصد مهاجران به شهر ابهر از مبادی روستایی و 42/37 درصد از مبادی شهری مهاجرت کرده اند. بیشترین و کمترین نسبت مهاجران به این شهر، به ترتیب از مبادی شهرستان های ابهر (47/63 درصد) و سلطانیه (1/58 درصد) بوده است. براساس نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه، عوامل اقتصادی (0/49) بیشترین و عوامل تفریحی-توریستی (0/23) کمترین نقش را در مهاجرت به شهر ابهر ایفاء کرده اند. نتیجه گیری: بدین سبب، مهم ترین راهکار پیشنهادی پژوهش، کاهش نابرابری های منطقه ای از طریق توزیع متعادل فرصت های شغلی، امکانات و خدمات میان شهر ابهر و مناطق روستایی پیرامون است.Analysis of Factors Influencing Migration to the City of Abhar with Emphasis on Economic Components and Rural Origins
Objective: This study analyzes the factors attracting migrants-predominantly from rural areas-to Abhar, focusing on economic opportunities, improved living conditions, and access to suitable employment. It also examines the socio-economic and cultural impacts of migration on the city’s infrastructure and local communities.
Methods: The research adopts a descriptive-analytical approach with an applied purpose. The statistical population comprises 34887 households (household heads) residing in Abhar, from which a sample of 380 households was determined using Cochran’s formula. Data, both quantitative and qualitative, were collected through library-documentary research and field methods (interviews and questionnaires) using systematic random sampling. The study covers the period from 1956 to 2021. Data analysis employed SPSS software, multiple regression analysis, and spatial data processing through Geographic Information Systems (GIS).
Results: Results show that 57.63% of migrants to Abhar originated from rural areas, while 42.37% came from urban areas. The highest proportion of migrants came from within Abhar County (47.63%), and the lowest from Soltaniyeh (1.58%). Economic factors (β = 0.49) were the strongest predictors of migration, while recreational-tourism factors (β = 0.23) had the least impact.
Conclusions: The main drivers of migration to Abhar include economic opportunities, healthcare services, natural resources, infrastructure, education, and socio-cultural amenities. Migration flows are predominantly from within Abhar County, adjacent areas of Zanjan Province, and nearby counties, indicating a high concentration of development in Abhar. Given the ongoing centralization of resources and opportunities, migration is expected to continue rising, further exacerbating regional disparities. The study recommends reducing these disparities by distributing employment opportunities, services, and resources more evenly between Abhar and surrounding rural areas.
تبلیغات
