پهنه بندی سیل خیزی شهرستان معمولان با استفاده از داده های ماهواره ای ECMWF و روش های تصمیم گیری چندمعیاره
آرشیو
چکیده
یکی از پیامدهای تغییرات اقلیمی، افزایش خطر وقوع سیل و آثار ناشی از آن است. بلایای زیست محیطی با شدت و فراوانی بیشتری در سراسر جهان رخ می دهند و سیل به عنوان یکی از این بلایا، خسارات گسترده ای از جنبه های مادی و غیرمادی به همراه داشته و اثرات آن تا مدت ها پس از وقوع نیز ادامه می یابد. شهرستان معمولان، که در مسیر رودخانه کرخه قرار دارد، یکی از مناطق سیل خیز ایران است که به ویژه در سال ۱۳۹۸ با سیلاب های شدیدی مواجه شد و هر ساله نیز در معرض این پدیده قرار دارد. ازاین رو، پایش بلایای سیل و ارزیابی میزان خطر آن به یک ضرورت فوری برای افزایش ظرفیت پیشگیری و کاهش خسارات در این شهرستان تبدیل شده است. در پژوهش حاضر، تلاش شده است تا ارزیابی و پهنه بندی سیلاب در این منطقه انجام گیرد. در این راستا، 9 لایه شامل رطوبت توپوگرافی، شیب، طبقات ارتفاعی، فاصله از رودخانه، تراکم زهکشی، فاصله از راه، پوشش گیاهی، میزان بارش و نوع خاک به عنوان شاخص های مؤثر در سیل خیزی منطقه انتخاب شدند. در این پژوهش، از داده های مدل رقومی ارتفاعی (DEM) با قدرت تفکیک مکانی ۲۸ متر برگرفته از ماهواره ASTER و داده های بارش ماهانه سازمان ECMWF در بازه زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳ استفاده شد و داده ها به مقادیر سالانه تبدیل گردیدند. برای پهنه بندی سیل خیزی، از روش تحلیل شبکه (ANP) در نرم افزار Super Decisions بهره گرفته شد که در آن، وزن دهی شاخص ها بر اساس نظرات کارشناسان انجام گرفت. نتایج نشان می دهد که بیشترین درصد اراضی شهرستان معمولان در طبقات با خطر سیل خیزی زیاد و متوسط قرار دارند. سایر طبقات به ترتیب شامل کم و خیلی زیاد هستند و طبقه خیلی کم، کمترین سهم از سطح منطقه را به خود اختصاص داده است.Flood zoning of Mamulan City using ECMWF satellite data and ANP multi-criteria decision-making methods
One of the impacts of climate change is the increased risk of flooding and its effects. Environmental disasters are occurring with increasing frequency and intensity around the world, with flooding being a major cause of both material and non-material damage, and its effects continuing long after the flood has occurred. One of the flood-prone areas of Iran, especially in 2018, was Mamulan City, which is located in the Karkheh riverbed that faces floods annually. Therefore, monitoring flood disasters and risk assessment has become an urgent need to increase prevention capacity and reduce flood-related damages in this city. In the present research, an evaluation and zoning of flood in this city was attempted. Nine layers, namely, topographic humidity, slope, elevation classes, distance from the river, drainage density, distance from the road, vegetation cover, precipitation and soil type were chosen as the indicators that affect the flood in the region. In this study, digital elevation model (DEM) data with a spatial resolution of 28 meters extracted from ASTER satellite and monthly precipitation data provided by ECMWF for the years 2014 to 2023- converted into annual data- were used for ANP flood classification and network analysis in Super Decisions software, the weighting of which was done based on experts' opinions. The results show that in Mamulan city the highest percentage of land belongs to the high and medium category in terms of flood risk. The rest of the classes are low and very high respectively, and the very low class has the lowest amount.
تبلیغات
