تقابل انسان، ماشین ترجمه و هوش مصنوعی در ترجمه قرآن (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
ترجمه متون مقدس، به ویژه قرآن، همواره با چالش های معنایی، فرهنگی و بلاغی ویژه ای روبه رو بوده که بر دقت و کیفیت ترجمه آن تأثیرگذار هستند. در سال های اخیر، پیشرفت های چشمگیر در حوزه هوش مصنوعی و سیستم های ترجمه ماشینی موجب گسترش کاربرد این فناوری ها در ترجمه متون مذهبی شده است. این پژوهش به مقایسه ترجمه انسانی یوسف علی، ترجمه ماشینی گوگل ترنسلیت و ترجمه هوش مصنوعی کلاد از چهل آیه نخست سوره یوسف می پردازد. در تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی، چهار معیار اصلی برای ارزیابی ترجمه ها شناسایی شد: انتخاب واژگان، انتقال استعارات، درک بافت متن و بازتاب تأکیدات بلاغی. نتایج پژوهش نشان داد که در مقایسه با ماشین ترجمه گوگل، هوش مصنوعی کلاد با بهره گیری از فناوری های نوین، به طور نسبی توانسته است تا حد زیادی به کیفیت ترجمه انسانی نزدیک شود، اما همچنان در انتقال مفاهیم پیچیده و عمیق قرآن با محدودیت هایی هرچند جزئی مواجه است. از سوی دیگر، ترجمه گوگل ترنسلیت در برخی جنبه های معنایی و فرهنگی با چالش هایی روبه رو بود که می تواند بر دقت و اعتبار ترجمه های ماشینی تأثیر بگذارد. با وجود پیشرفت های چشمگیر در زمینه هوش مصنوعی و سیستم های ترجمه ماشینی، این چالش ها کم و بیش ادامه دارند و نشان می دهند که بهبود کیفیت ترجمه های متون دینی نیازمند توجه بیشتر به جنبه های معنایی، فرهنگی و بلاغی است. همچنین، نتایج این پژوهش بر لزوم همکاری بیشتر میان مترجمان انسانی و فناوری های نوین تأکید دارد، چرا که ترکیب این دو می تواند به افزایش دقت و کارایی ترجمه ها کمک کند.The Interaction of Human Translators, Machine Translation, and Artificial Intelligence in Qur’anic Translation
The translation of sacred texts, especially the Qur’an, has always faced unique semantic, cultural, and rhetorical challenges that affect the accuracy and quality of the translation. In recent years, significant advances in artificial intelligence and machine translation systems have expanded the use of these technologies in translating religious texts. This study compares Yusuf Ali’s human translation, Google Translate’s machine translation, and Cloud AI translation of the first forty verses of Surah Yusuf. Using qualitative content analysis with an inductive approach, four main criteria were identified for evaluating the translations: vocabulary choice, metaphor transfer, contextual understanding, and reflection of rhetorical emphases. The findings show that compared to Google Translate, Cloud AI, leveraging advanced technologies, has relatively approached the quality of human translation to a significant extent; however, it still faces minor limitations in conveying the complex and profound concepts of the Qur’an. On the other hand, Google Translate encountered challenges in certain semantic and cultural aspects that may affect the accuracy and credibility of machine translations. Despite remarkable progress in AI and machine translation systems, these challenges persist to some extent, indicating that improving the quality of religious text translations requires greater attention to semantic, cultural, and rhetorical dimensions. Furthermore, the results emphasize the necessity of enhanced collaboration between human translators and modern technologies, as the integration of both can improve the precision and efficiency of translations.
تبلیغات
