بررسی حقوقی قراردادهای هوشمند در حقوق ایران با تأکید بر قابلیت استناد، اعتبار و اجرای قضایی
آرشیو
چکیده
در عصر فناوری های نوین، به ویژه با گسترش فناوری بلاک چین و رمزارزها، قراردادهای هوشمند به عنوان گونه ای نوظهور از تعهدات دیجیتال مورد توجه قرار گرفته اند. این نوع قراردادها، نه در معنای حقوقی سنتی، بلکه به مثابه کدهای نرم افزاری عمل می کنند که بدون مداخله انسانی و با بهره گیری از منطق «اگر... آنگاه...» به طور خودکار اجرا می شوند. با وجود کارکرد فنی و تجاری آن ها، پرسش های بنیادینی درباره وضعیت حقوقی این قراردادها در حقوق ایران مطرح است؛ از جمله: آیا قراردادهای هوشمند را می توان به عنوان عقدی معتبر مطابق ماده ۱۰ قانون مدنی تلقی کرد؟ ارزش اثباتی و قابلیت استناد آن ها در محاکم چگونه ارزیابی می شود؟ و آیا اجرای خودکار، با اصول حقوقی و قواعد سنتی الزام آور بودن قراردادها تعارض دارد؟این مقاله با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، ضمن بررسی مفهوم و ساختار فنی قراردادهای هوشمند، به تحلیل جایگاه آن ها در نظام حقوقی ایران پرداخته و ظرفیت های قانونی موجود برای پذیرش یا تنظیم این قراردادها را با تأکید بر مفاهیم رضایت، اراده، اثبات و قابلیت اجرا ارزیابی می نماید.A Legal Analysis of Smart Contracts in Iranian Law: Emphasis on Enforceability, Evidential Value, and Judicial Recognition
In the era of new technologies, especially with the spread of blockchain technology and cryptocurrencies, smart contracts have been considered as an emerging type of digital obligations. These types of contracts, not in the traditional legal sense, but rather as software codes that are automatically executed without human intervention and using the logic of “if...then...” Despite their technical and commercial function, fundamental questions about the legal status of these contracts in Iranian law are raised; including: Can smart contracts be considered as valid contracts according to Article 10 of the Civil Code? How is their probative value and citation ability assessed in courts? And does automatic execution conflict with legal principles and traditional rules of binding contracts? This article, using an analytical and comparative approach, examines the concept and technical structure of smart contracts, analyzes their position in the Iranian legal system, and evaluates the existing legal capacities for accepting or regulating these contracts, emphasizing the concepts of consent, will, proof, and enforceability.
تبلیغات
