جایگاه حق بر محیط زیست کودکان در حقوق ایران با توجه به اسناد بین المللی و حقوق بشری
آرشیو
چکیده
حق بر محیط زیست سالم به عنوان یکی از حقوق بنیادین بشر، نقشی حیاتی در تضمین سلامت، رشد و تکامل همه جانبه کودکان، ایفا می کند.کودکان به دلیل ویژگی های جسمی و روانی خاص و وابستگی به محیط پیرامون،در برابر آلودگی ها و تخریب های زیست محیطی آسیب پذیرتر هستند.اسناد بین المللی حقوق بشر و به طور خاص کنوانسیون حقوق کودک،به طور فزاینده ای بر لزوم شناسایی و تضمین این حق برای کودکان و تعهد دولت ها به فراهم آوردن محیطی مناسب برای رشد آنان تأکید می کنند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعه تطبیقی، به ارزیابی جایگاه حق بر محیط زیست کودکان در نظام حقوقی ایران می پردازد.هدف اصلی،تبیین وضعیت این حق در قوانین داخلی ایران و مقایسه آن با تعهدات مندرج در اسناد بین المللی و حقوق بشری است. هرچند اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حفاظت از محیط زیست را وظیفه ای همگانی تلقی می کند و برخی قوانین پراکنده به جنبه هایی از سلامت و حمایت از کودکان اشاره دارند،اما حق محیط زیست کودکان به صورت یک حق مستقل، صریح و جامع در نظام حقوقی ایران شناسایی نشده و فاقد ضمانت اجرای کافی و سازوکارهای مؤثر برای پیشگیری،جبران خسارت و مشارکت کودکان در تصمیم گیری های زیست محیطی است؛در مقابل،اسناد بین المللی تعهدات روشن تری را برای دولت ها در جهت حفاظت فعالانه از محیط زیست کودکان و تضمین دسترسی آن ها به محیطی سالم،ایمن و پایدار ایجاد کرده اند. در نهایت،برای ارتقاء جایگاه حق محیط زیست کودکان در ایران،نیازمند تصریح این حق در قوانین داخلی، تدوین سیاست های جامع زیست محیطی،تقویت سازوکارهای نظارتی و اجرایی و همسوسازی بیشتر قوانین و رویه ها با استانداردهای بین المللی حقوق بشر وحقوق کودک هستیم.The status of children's right to the environment in Iranian law with regard to international and human rights documents
The right to a healthy environment, as one of the fundamental human rights, plays a vital role in ensuring the health, growth, and all-round development of children. Due to their specific physical and psychological characteristics and dependence on the surrounding environment, children are more vulnerable to environmental pollution and destruction. International human rights instruments, and in particular the Convention on the Rights of the Child, increasingly emphasize the need to recognize and guarantee this right for children and the obligation of governments to provide a suitable environment for their development. This article evaluates the position of children's right to the environment in the Iranian legal system using a descriptive-analytical method and a comparative study. The main goal is to explain the status of this right in Iranian domestic laws and compare it with the obligations contained in international and human rights instruments. Although Article 50 of the Constitution of the Islamic Republic of Iran considers environmental protection a universal duty and some scattered laws refer to aspects of children's health and protection, children's environmental rights are not recognized as an independent, explicit, and comprehensive right in the Iranian legal system and lack adequate enforcement guarantees and effective mechanisms for prevention, redress, and children's participation in environmental decision-making; in contrast, international instruments have created clearer obligations for governments to actively protect children's environment and ensure their access to a healthy, safe, and sustainable environment. Finally, to enhance the status of children's environmental rights in Iran, we need to clarify this right in domestic laws, formulate comprehensive environmental policies, strengthen monitoring and enforcement mechanisms, and further align laws and procedures with international human rights and children's rights standards.
تبلیغات
