تحلیل کیفری افشای اسرار ژنتیکی بیماران در نظام های حقوقی ایران و آلمان
آرشیو
چکیده
تحولات ژنتیک پزشکی و گسترش آزمایش های مولکولی، موجب ظهور دسته ای از داده های زیستی با ماهیتی عمیقاً شخصی و حساس تحت عنوان «اطلاعات ژنتیکی» شده اند که واجد آثار حقوقی، اجتماعی و کیفری گسترده ای هستند. افشای غیرمجاز این اطلاعات از سوی پزشک یا آزمایشگاه، علاوه بر نقض حریم خصوصی بیمار، می تواند منجر به تبعات جبران ناپذیری از جمله تبعیض ژنتیکی، لطمه به کرامت انسانی و اختلال در اعتماد عمومی به نظام سلامت گردد. در این مقاله، با روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به تحلیل کیفری افشای اطلاعات ژنتیکی بیماران در نظام حقوقی ایران و آلمان پرداخته شده است.یافته های پژوهش حاکی از آن است که در نظام کیفری ایران، به رغم شمول ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی نسبت به اسرار حرفه ای، هیچ گونه جرم انگاری اختصاصی و صریحی در خصوص افشای اطلاعات ژنتیکی وجود ندارد. همچنین، ضعف در تعریف مفاهیم، عدم تعیین حدود مشروع افشا، فقدان نهاد نظارتی تخصصی، و نبود استانداردهای فنی حفاظت از داده های زیستی، از مهم ترین خلأهای قانونی ایران در این حوزه به شمار می روند. در مقابل، نظام حقوقی آلمان با بهره گیری از قوانین خاص (نظیر قانون تشخیص ژنتیکی) و مقررات اتحادیه ای (GDPR)، ضمن شناسایی دقیق داده های ژنتیکی، حمایت کیفری مؤثری از بیماران در برابر افشای غیرمجاز فراهم آورده است.Criminal analysis of disclosure of patients' genetic secrets in the Iranian and German legal systems
Developments in medical genetics and the expansion of molecular testing have led to the emergence of a category of biological data with a deeply personal and sensitive nature called "genetic information" that has extensive legal, social, and criminal implications. Unauthorized disclosure of this information by a physician or laboratory, in addition to violating the patient's privacy, can lead to irreparable consequences, including genetic discrimination, harm to human dignity, and disruption of public trust in the health system. In this article, using a descriptive-analytical method and a comparative approach, a criminal analysis of the disclosure of patients' genetic information in the legal systems of Iran and Germany is addressed. The research findings indicate that in the Iranian criminal system, despite the inclusion of Article 648 of the Islamic Penal Code regarding professional secrets, there is no specific and explicit criminalization of the disclosure of genetic information. Also, the weakness in defining concepts, the failure to determine the legitimate limits of disclosure, the lack of a specialized supervisory body, and the lack of technical standards for the protection of biological data are considered to be the most important legal gaps in Iran in this area. In contrast, the German legal system, by utilizing specific laws (such as the Genetic Diagnosis Law) and Union regulations (GDPR), has provided effective criminal protection for patients against unauthorized disclosure, while accurately identifying genetic data. Finally, it is suggested that the Iranian legislator adopt an active criminal policy towards this emerging challenge by formulating a specific law to protect genetic information, revising Article 648 of the Civil Code, determining instances of legitimate disclosure, and providing for a specialized supervisory body.
تبلیغات
