بررسی آلودگی منابع آبی در پارک ملی قطرویه، فارس (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در مدیریت زیستگاه های حیات وحش ثبات کیفیت و کمیت آب به ویژه در اکوسیستم های خشک ایران که با محدودیت نسبی و تنش های خشکی منابع آبی مواجه هستند، یکی از ارکان برنامه ریزی در حفظ جمعیت های حیات وحش می باشد. منابع آب طبیعی و آبشخورهای مصنوعی در پارک ملی قطرویه فارس تنها منابع تأمین کننده آب مورد نیاز حیات وحش هستند. این پژوهش با هدف بررسی شاخص های میکروبی و فیزیکوشیمیایی منابع آبی مورد استفاده حیات وحش در این منطقه و مقایسه آنها با استانداردهای ملی صورت گرفت. در این مطالعه 11 منبع آبی انتخاب شدند و نمونه برداری در دو فصل تابستان 1402 و بهار 1403 انجام شد و از هر منبع آبی سه نمونه و در مجموع 66 نمونه در کل دوره مطالعه جمع آوری گردید. در نهایت نمونه ها در ظروف استریل شیشه ای و در پوشیده به آزمایشگاه منتقل و پارامترهای کلیفرم کل، کلیفرم مدفوعی، دما، کدورت، pH و سدیم استخراج گردیدند. نتایج نشان داد در طول دوره بررسی میانگین کلیفرم کل در تمام منابع آبی و میانگین کلیفرم مدفوعی در تمام منابع آبی (به جز چاه محسن و آبشخور پاسگاه قطرویه در بهار) بیشتر از حد استاندارد ملی ایران بود. همچنین نتایج نشان داد میانگین کلیفرم های کل و مدفوعی در بهار 1403 بیشتر از تابستان 1402 بود که به علت بارانهای شدید بهاری و شستشوی خاک سطحی اطراف منابع آبی و انتقال فضولات انسانی، سرگین حیوانی و گوآنو پرندگان به آنها بود. همچنین میانگین سدیم در تابستان در همه منابع آبی (به جز چاه گونی و چاه قل قاجی) و در بهار در همه منابع آبی (به جز چاه قل قاجی) بیشتر از حد استاندارد ملی ایران بود. از طرف دیگر، عدم تغییر میانگین سدیم طی دوره بررسی نشان داد اکثریت منابع آبی شور هستند. آب شور به همراه آلودگی میکروبی سبب دفع سرگین آبکی، اسهال، کاهش وزن و بیماریهای گوارشی گونه ها مخصوصاً گونه درخطر انقراض گورخر ایرانی می شود. بنابراین باتوجه به تغییرات زمانی و مکانی کلیفرم ها و تاثیرات آن به همراه فاکتورهای فیزیکوشیمیایی آب (بویژه دما و سدیم) که سبب بیماری، مرگ و کاهش جمعیت های حیات-وحش می گردد طرح محدودیت دسترسی دامهای اهلی و استانداردسازی ساختار منابع آبی ضمن پایش، شناسایی و پاکسازی آلودگی آنها، پیشنهاد می گردد.متن
Assessment of water resources contamination in the Qatrouyeh National Park, Fars
In the wildlife habitat management, maintaining water quality and quantity, especially in the arid ecosystems of Iran that are faced to relative limitations and dryness tension of water resources is one of the planning fundament in conserving wildlife populations. Natural water resources and artificial troughs are the main sources of water supplier for wildlife in the Qatrouyeh National park in Fars province. The aim of this study was to survey the microbial and physiochemical indexes of water resources used by wildlife in this area and to compare them with national standards. In this study, sampling was carried out in ۱۱ water resources during summer ۲۰۲۳ and spring ۲۰۲۴ and three samples from each water resource and a total of ۶۶ samples were collected throughout the study period. Finally, the samples were transferred to the lab in glass sterile containers and the parameters of total coliform, fecal coliform, temperature, turbidity, pH and sodium were measured. The results showed that the mean of total coliform in all water resources and the mean of fecal coliform in all water resources (with the exception of Chahmohsen and Qatrouyeh station trough in spring) was more than Iranian national standard during the study period. Also, the results showed that the means of total and fecal coliforms were higher during the spring ۲۰۲۴ than the summer ۲۰۲۳ because heavy spring rainfalls caused to wash surface soil around water resources and transfer human dung, animal feces and bird guano into them. Also, the mean of sodium during summer in the all water resources (with the exception of Chahgooni and Chahqolqaji) and during spring in the all water resources (with the exception of the Chahqolqaji) was more than the Iranian national standard. On the other hand, lack of change of the sodium means during the study period showed that most of the water resources were salinated. Salty and microbial-contaminated water cause to defection of watery feces, diarrhea, weight loss and digestive diseases in species especially in endangered species of the Persian onager. Therefore, according to the temporal and spatial variability of coliforms and its effect accompanying physiochemical factors of water (especially temperature and sodium) which cause disease, death and wildlife population reductions, the plan of restricting the access of domestic animals and standardization the structure of water resources while monitoring, identifying and cleaning up their contaminations are recommended.
تبلیغات
