بررسی و تحلیل ارتباط میان متن و تصویر در کتاب های درسی جغرافیای دوره دوم متوسطه
آرشیو
چکیده
متن و تصویر در عین آنکه بصورت منفک رساننده معنا هستند، ترکیب آن ها نیز در متون معاصر معنا را به شکل های جدیدی ایجاد و منتقل می نماید که می توان آن را یک فرا زبان نامید. یکی از مهمترین رسانه های آموزشی کتاب های درسی است و از آنجا که درس جغرفیا همواره به عنوان یکی از دروس مهم آموزشی در نظام های تعلیم و تربیت بسیاری از کشورهای جهان قلمداد شده است، آموزش صحیح آن اهمیت ویژه ای دارد. با توجه به اهمیت این موضوع، این پژوهش درصدد پاسخ به این سؤالات برآمده است که در کتاب های جغرافیای دوره دوم متوسطه نظری، روش های ارتباط متن و تصویر برای انتقال معنا کدامند و تا چه اندازه تصاویر کتاب های جغرافیای دوره دوم متوسطه نظری به بیان فرانقش اندیشگانی موجود در متن می پردازند؟ این پژوهش به رویکرد توصیفی- تحلیلی بر اساس زبان شناسی نقش گرای نظام مند و با استفاده از چهارچوب تحلیلی آنزورث (2006الف)و به کارگیری روش نمونه گیری تصادفی ساده، تصاویر موجود در کتاب های جغرافیای دوره دوم متوسطه نظری چاپ شده در سال تحصیلی 1398-1399 را مورد تحلیل قرار داد. نتایج نشان داد که متن و تصویر به شکل های مختلفی که در چهارچوب آنزورث بیان شده است با یکدیگر تعامل می کنند. همچنین، روشن شد که تصاویر کتاب های جغرافیای دوره دوم متوسطه نظری تا حدود 95 درصد بیانگر فرانقش اندیشگانی موجود در متن هستند. دیگر نتایج نشان داد که چهارچوب آنزورث به ویژه در شاخه های «مکمل سازی» و «علّی» کامل نیست و شایسته است که در دسته بندی زیرشاخه های آن ها تجدید نظر صورت گیرد. در نهایت، پیشنهاد گردید که برای تدوین کتب آموزشی جغرافیا، از چهارچوب آنزورث استفاده شود.Exploring the Interplay of Text and Visuals in Upper Secondary School Geography Textbooks
While text and image independently convey meaning, their combination in contemporary texts generates and communicates meaning in novel ways, forming what can be termed a "meta-language." One of the most important educational media is textbooks. Given that geography is widely regarded as a key subject in many educational systems around the world, effective instruction in this field is of particular importance. In light of this, the present study seeks to address the following questions: What methods of text-image interaction are employed to convey meaning in upper secondary school geography textbooks? And to what extent do the images in these textbooks reflect the ideational metafunctions presented in the text?This study adopts a descriptive-analytical approach based on Systemic Functional Linguistics and employs the analytical framework proposed by Unsworth (2006a). Using a simple random sampling method, it analyzes the images found in upper secondary geography textbooks published for the academic year 2019–2020 (1398–1399 in the Iranian calendar). The findings reveal that text and image interact in various ways as outlined in Unsworth's framework. Furthermore, the results indicate that approximately 95% of the images in these textbooks successfully represent the ideational metafunctions of the accompanying texts. However, the study also finds that Unsworth's framework is somewhat incomplete—particularly in the "complementary" and "causal" subcategories—suggesting the need for a revision of its classification system. Finally, it is recommended that Unsworth’s framework be employed in the development of geography textbooks to enhance multimodal communication.
تبلیغات
