حکمت متعالیه و حکمت ایمانی در اندیشه ملاصدرا؛ این همانی یا مغایرت؟ (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
این پژوهش به بررسی و مقایسه دو مفهوم اساسی در فلسفه ملاصدرا، یعنی حکمت متعالیه و حکمت ایمانی، می پردازد تا به این پرسش پاسخ دهد که آیا این دو حکمت در اندیشه صدرا این همانی دارند یا از یکدیگر متمایز هستند. اهمیت این پرسش در روشن کردن جایگاه و نقش این دو حکمت در نظام فلسفی ملاصدرا، به ویژه در تبیین حضور برهان، شهود و قرآن در مسیر شناخت حقیقت است. با تحلیل و بررسی آثار ملاصدرا، ماهیت، ویژگی ها و منابع معرفتی هر یک از این دو حکمت مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهند که هر دو حکمت در هدف نهایی، یعنی دستیابی به حقیقت و تقرب به خداوند، مشترکند؛ اما از نظر محصول و بهره گیری از منابع تفاوت مهمی دارند. حکمت متعالیه بر مبنای سه منبع برهان، شهود و قرآن استوار یافته است، در حالی که حکمت ایمانی به شهود تکیه دارد. پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که نسبت حکمت ایمانی به حکمت متعالیه در برخی ابعاد مغایرت و در برخی دیگر این همانی دارند. این تفاوت ها و شباهت ها به فهم عمیق تر از ساختار معرفتی فلسفه ملاصدرا کمک کرده و می تواند زمینه ساز مطالعات بیشتر درباره تعامل برهان، شهود و قرآن در شناخت حقیقت باشد.The Transcendent theosophy and the Hikmat Imani in Mulla Sadra's thought; Same or different?
This study examines and compares two fundamental concepts in Mulla Sadra's philosophy, namely Hikmat-e Muta'aliyah (Transcendent Theosophy) and Hikmat-e Imani, to address the question of whether these two approaches are identical or distinct in Sadra's thought. The significance of this inquiry lies in clarifying the position and role of these two wisdoms within Mulla Sadra's comprehensive philosophical system, particularly in explaining the integration of reason, intuition, and the Qur'an in the pursuit of truth. Through the analysis of Mulla Sadra's works, the essence, characteristics, and sources of these two wisdoms are explored. The findings reveal that while these wisdoms share the ultimate goal of attaining truth and closeness to God, they differ significantly in their methodologies and reliance on sources. Hikmat-e Muta'aliyah is based on three sources: reason, intuition, and the Qur'an, whereas Hikmat-e Imani relies primarily on intuition. This study concludes that the relationship between Hikmat-e Imani and Transcendent Theosophy is characterized by both differences in some aspects and similarities in others. These findings contribute to a deeper understanding of the epistemological structure of Mulla Sadra's philosophy and can pave the way for further studies on the interaction of reason, intuition, and the Qur'an.
تبلیغات
