فاطمه زهرا فارسی

مخاطرات محیطی بعنوان پدیده هایی جدایی ناپذیر از زندگی انسان، همواره در شکل گیری باورها و رفتارهای فردی و اجتماعی نقش داشته اند. در بافت جهانی امروز،رویکردهای غالب در مواجهه با مخاطرات عمدتاً مادی و سکولار هستند. این پژوهش بر ضرورت ادغام دیدگاه های معنوی ادیان بزرگ الهی(اسلام، یهودیت و مسیحیت) در درک ریشه ها و پیامدهای مخاطرات تأکید دارد. روش تحقیق در این مقاله، پژوهش بنیادی و به صورت توصیفی–تحلیلی است که با روش مرور سیستماتیک منابع معتبر علمی داخلی و خارجی بویژه آیات قرآن کریم و دیگر کتب آسمانی در دسترس، از جمله انجیل و تورات، با تأکید بر کلیدواژه هایی چون «امتحان»، «بلایا» و «مخاطرات » صورت گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که ادیان الهی غالباً مخاطرات را پیامدی از گناه و نافرمانی می دانند. در آموزه های یهودی، منشأ مخاطرات به نافرمانی و گناه، هشدارها و نشانه های الهی و همچنین آزمون های ربوبی بازمی گردد. مسیحیت با تأکید بر پیامدهای گناه و نافرمانی همراه با نشانه های آخرالزمانی، مخاطرات را در همین چارچوب تفسیر می کند. اما از منظر تعالیم اسلامی، مخاطرات محیطی صرفاً رویدادهایی تصادفی نیستند، بلکه گاه آزمون هایی الهی برای رشد، تطهیر و هدایت انسان و بیداری اخلاقی انسان می داند که ارتباطی مستقیم با اعمال و انتخاب های او دارد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که کارآمدی دین در مدیریت مخاطرات از طریق تقویت آگاهی معنوی، ایجاد آرامش روانی و ارتقای تاب آوری جوامع نمود می یابد. این امر نیازمند گفتمان سازی فطرت محور توسط نهادهای حاکمیتی و فرهنگی است تا با بازخوانی دینی مخاطرات، مدیریت بحران ها بهبود یابد و جوامع آسیب دیده از آثار مخرب آن کاسته شود.