سید جلال امینی

معناشناسی واژگان قرآن کریم، از روش های نوین پژوهش در قرآن کریم است. بر این اساس دست یابی به معنای دقیق و درست واژگان قرآنی، اساس تفسیر است که کمال آن با تحلیل معنای واژگان در سیاق آیات و دستیابی به شبکه معنایی واژگان قرآن صورت می پذیرد؛ از سویی دیگر کارکرد اسنادی واژگان قرآنی، نقش به سزایی در فهم و تفسیر آیات قرآنی دارد؛ یکی از واژگان پرکاربرد در قرآن کریم، واژه «فتنه» است؛ این واژه با مشتقاتش شصت مرتبه در کارکردهای اسنادی متفاوت در کلام الهی به کار رفته است و این تکرار نشان دهنده اهمیت این واژه است. این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی به بررسی کارکردهای اسنادی آیات فتنه و چیستی طرحواره های تصوری موجود در آن می پردازد. نتایج این جستار بیانگر آن است که ماده فتنه در کاربردهای قرآنی غالباً در شکل متکلم وحده از فعل ماضی و سپس در قالب دیگر اشتقاقات به کار رفته است.و همچنین نشانگر آن است که به ترتیب طرحواره حرکتی بیشترین میزان فراوانی را به خود اختصاص داده است و سپس طرحواره ظرف بودگی ، نیرو - قدرتی، تماس و شئ، بیشترین میزان فراوانی را به خود اختصاص داده اند، اما طرحواره حمایت و مرکز - حاشیه ،تنها در یک آیه به چشم می خورد.نیزطرحواره حرکتی بیشتر در موارد هجرت و پیکار با کفار به چشم می خورد که جهت حفظ ایمان،توصیه به حرکت شده است.