بهاره رسنواد

آگاهی یافتن از پویایی، گستردگی و روندهای حرکتی جمعیت به عنوان یکی از اجزای مهم سازمان فضایی نقش مهمی در برنامه ریزی های سرزمینی دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی ساختار فضایی جمعیت سکونتگاه های روستایی استان ایلام و نقش متغیرهای پژوهش در وضعیت موجود آن است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی بوده و جمع آوری داده ها به دو صورت کتابخانه ای و میدانی و با تکیه بر داده ها و اطلاعات کمی و کیفی انجام پذیرفته است. نتایج آمار توصیفی نشان داد جمعیت روستایی از فشردگی بیش تری نسبت به نقاط روستایی استان ایلام برخوردار است. همچنین با توجه به نتایج آماره موران شاخص کل توزیع جمعیت روستایی با مقدار 131/0 دارای الگوی خوشه ای است به طوری که با توجه به نتایج، روستاهای با جمعیت بالا در کنار هم قرار داشته و از روند خوشه ای با تمرکز بالا در اطراف ایلام و شهرهای مهم استان برخوردارند. همچنین با توجه به نتایج رگرسیون وزنی جغرافیایی متغیرهای مستقل پژوهش دارای اثرگذاری متفاوتی هستند. به طوری که عوامل فاصله از گسل های فعال و راه های ارتباطی با R² برابر با 34/0 و 48/0 و R² تعدیل شده برابر با 25/0 و 40/0 دارای دقت نسبی و دو عامل دسترسی به خدمات و فاصله از مرکز استان با R² برابر با 68/0 و 60/0 و R² تعدیل شده برابر با 59/0 و 54/0 دارای دقت قابل قبولی در مدل سازی روابط فضایی عوامل مؤثر در توزیع فضایی جمعیت روستایی استان هستند. نتایج کلی پژوهش بیانگر شکل گیری خوشه های جمعیتی با کشش بیش تر به سمت شمال و شمال غرب استان و به خصوص روستاهای اطراف ایلام است