علی نوروزی

منطق روابط خارجی ایران در سده های 19 و 20 م با برتری منافع کشورهای غربی همراه بوده است. کشورهایی نظیر روسیه و انگلستان برتری خود را گاه از طریق جنگ و درگیری و گاه از طریق قراردادهای گوناگون به دست می آوردند. در نتیجه برای ایران وابستگی سیاسی و اقتصادی در سده 19 به امری طبیعی منجر شد. بحران های عمیق و شکاف سیاسی منجر به فعالیت احزاب و مطبوعات در آغاز قرن 20 م شد. در سال 1909م/1288ش روزنامه سروش به ابتکار انجمن سعادت ایرانیان و جمعی از نویسندگان وطن دوست و آزادی خواه در استانبول تأسیس شد که هدف خود را مبارزه با استبداد، استقرار دوباره مشروطه و در نهایت برپایی حکومت ملی تعریف کرده بود. روزنامه سروش در مسیر دستیابی به اهداف خود به یک واقعیت نیز توجه داشت؛ استقرار دوباره مشروطه و برپایی حکومت ملی بدون داشتن استقلال امری محال است. به همین جهت «تحصیل استقلال» در کنار «تحصیل آزادی» از عناوین پرتکرار روزنامه سروش درآمد. هدف اصلی این پژوهش بررسی کنش روابط خارجی ایران در دوره استبداد صغیر با تأکید بر مطالب روزنامه سروش است که با روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای به این امر می پردازد.