محمدهادی مقدادی داوودی

در فهم مراد از آیاتِ حاوی مفاهیم پیچیده و واژگان دشوارفهم، اختلاف های جدی بین مفسران وجود دارد. به دلیل نقش پیش نیازی تفسیر برای ترجمه این آیات، ترجمه های متنوع و گاه ناسازگار با یکدیگر، در کارنامه مترجمان وجود دارد. واکاوی پشتوانه تفسیری ترجمه ها، راهکاری برای پی بردن به ترجمان مناسب از آیات و شناخت پیش فرض های نادرست در امر ترجمه است. برای این منظور، در نوشتار حاضر، دیدگاه تفسیری اهل بیت ، سنجه شناسایی ترجمه های درست از مفاهیم پیچیده قرآن قرار گرفته است. تلاش حاضر برای نشان دادن نقش روایات تفسیری، برای حل دشواری های ترجمه مفاهیم پیچیده، واژه های «عرش» و «استوی» را در آیه پنجم سوره طه بررسی کرده و ظرفیت های ترجمه این آیه بر اساس روایات تفسیری را واکاوی نموده است. بر اساس این پژوهش، می توان حداقل بیست ترجمه مورد قبول، متنوع و نو، برای آیه الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى، با استناد به روایات تفسیری ارائه نمود که کمتر مورد توجه مترجمان فارسی قرآن قرار گرفته اند؛ نظیر: «خدای رحمان در اوج آگاهی، نسبتش به هر چیزی مساوی است»، «خدای رحمان بر خرد و کلان موجودات احاطه یافت»، «خدای رحمان، تدبیر ویژگی ها و حالات اشیاء را پس از ایجاد آن ها در دست گرفت».