آرزو مرادی شاغونگنش

مقدمه و هدف: در دهه های اخیر، برنامه ریزان با هدف کاهش نابرابری های منطقه های و دوگانگی های شهری-روستایی، راهبردهای مختلفی از جمله تبدیل روستا به شهر را اتخاذ کرده اند. این تحولات نه تنها باعث تغییرات ساختاری-کارکردی شده، بلکه سبک زندگی ساکنان این مناطق را نیز تحت تأثیر قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر نقش پذیری روستاشهری بر تحولات سبک زندگی ساکنان شهر ثمرین اردبیل انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش از نظر ماهیت کاربردی و از نظر روش، کمی است. جامعه آماری شامل تمامی ساکنان روستاشهر ثمرین و نمونه آماری مشتمل بر ۲۵۲ خانوار است که با روش کوکران برآورد و به صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند. یافته ها و نتایج: نتایج نشان می دهد در شاخص های سبک زندگی سلامت محور (۴۹%) و رسانه محور (54%) تغییرات ایجاد شده است، اما این تغییرات در محیط مورد مطالعه چندان پررنگ و بنیادین نبوده است. به عبارت دیگر، نقش پذیری روستاشهری و تحولات اداری-مدیریتی منجر به تغییرات کمی در سبک زندگی شده و تغییرات سبک زیستی بیشتر متأثر از ارتباطات اجتماعی و عوامل فرهنگی-رسانه ای میان ساکنان بوده است تا تصمیمات نهادهای دولتی. تحلیل یافته ها نشان می دهد تحول روستاشهری در ثمرین منجر به تغییرات نامتوازن شده است: درحالی که مصرف رسانه ای (6/74%) رشد چشمگیری داشته، دسترسی به خدمات سلامت (9/29 %) بهبود محدودی نشان می دهد. این شکاف، لزوم بازنگری در نظریه های کلاسیک سبک زندگی برای جوامع درحال گذار و اتخاذ رویکردی یکپارچه در برنامه ریزی را آشکار می سازد.

سبک معیشتی جوامع محلی همواره تحت تأثیر عوامل مختلفی بوده که ماهیت آنها در گذر زمان دچار تحول شده است. تحولات فناوری و محیط های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، به طور مستقیم و غیرمستقیم، تمامی عرصه های زندگی و اقتصاد این جوامع را تحت تأثیر قرار داده است. در این میان، سرعت تغییرات معیشتی در دهه های اخیر به طور چشمگیری افزایش یافته و نقش تصمیمات دولتی در این تغییرات انکارناپذیر است. هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیرنقش پذیری روستا شهری و تاثیرات آن بر تحولات سبک زندگی ساکنان شهرثمرین اردبیل می باشد. پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت از نوع تحقیقات کاربردی، و به لحاظ روش از نوع تحقیقات کمی می باشد. جامعه آماری این تحقیق مشتمل بر تمامی ساکنین روستاشهر ثمرین است و جامعه نمونه این تحقیق نیز شامل 252 خانوار است که با روش کوکران برآورد شده و به صورت تصادفی سیستماتیک جهت تکمیل پرسشنامه انتخاب شده اند. بررسی نتایج این تحقیق نشان می دهد که در شاخص سبک زندگی معیشت محور تغییر و تحول صورت گرفته است اما به صورت کامل نیست، نتیجه پژوهش حاکی از این امر هست که 50درصد پاسخ گویان به پرسشنامه نتایج را در سطح متوسط و زیاد ارزیابی کرده اند. این بررسی نشان می دهد که معیشت و عوامل مرتبط با آن در جوامع کوچک و محلی در حال تغییرات بنیادین است و نگرش افراد، نیازهای جامعه و بسترهای انفورماتیک و تصمیمات دولت ها در کنار تحولات دنیای نوین بسترهای تحول در سبک معیشتی جامعه محلی مورد مطالعه را فراهم آورده است

مسئله نابرابری در بسیاری از کشورها، چالشی اساسی در مسیر توسعه می باشد؛ به ویژه برای آن دسته از کشورها که قلمرو حاکمیت آن ها مناطق جغرافیایی وسیعی را شامل می شود. این نابرابری ها، تهدیدی جدی برای حصول توسعه متعادل و متوازن مناطق است ازاین رو پرداختن به موضوع عدالت فضایی و به تبع آن نابرابری فضایی در مباحث شهری اهمیت بسزایی یافته است. هدف از پژوهش تحلیل فضایی نابرابری ها در کلان شهر تبریز با توجه به شاخص های اجتماعی در سال 1401 می باشد. روش پژوهش، کاربردی از نوع توصیفی- تحلیلی است که برای شناخت و سنجش نابرابری از تکنیک خودهمبستگی فضایی با استفاده از تحلیل لکه های داغ در نرم افزار Arc/GIS استفاده گردیده است. برای شناخت محدوده موردمطالعه از منظر نابرابری های فضایی از اطلاعات بلوک های آماری سال 1401 و از 9 شاخص اجتماعی استفاده گردیده است. یافته ها نشان می دهد که کلان شهر تبریز از نظر وضعیت پراکنش شاخص های اجتماعی از وضعیت مناسبی برخوردار نیست. بر اساس یافته های پژوهش، در توزیع نابرابری اجتماعی بیشترین تعداد بلوک های شهری به بلوک های خیلی محروم و محروم هستند و تنها تعداد ناچیزی از بلوک های شهری را بلوک های کاملاً برخوردار به خود اختصاص داده است. نتیجه مربوط به پهنه بندی نابرابری فضایی بر اساس شاخص های اجتماعی نشان می دهد که بلوک های شهری کاملاً محروم در بلوک های حاشیه ای شهر تبریز گسترش یافته اند درحالی که بلوک های متوسط، برخوردار و کاملاً برخوردار به سمت بلوک های داخل شهر گسترش یافته اند. همچنین نحوه توزیع بلوک ها از نظر مطلوبیت به صورت خوشه ای بوده و دارای همبستگی فضایی می باشد.