محمد عواد ناصر

در اواخر قرن گذشته، شهرهای مختلف جهان رشد سریعی را تجربه کرده اند. این مناظر شهری که به سرعت در حال تغییر هستند می توانند فرصت های جدیدی برای رشد اقتصادی ایجاد کنند، اما همین فرآیندها می توانند نابرابری های فضایی را در داخل مرزبندی های اداری شهرها ایجاد کنند. با استفاده از داده های جدید و جامع جغرافیایی که یک بعد از نابرابری فضایی شهری را توصیف، نقشه برداری و بررسی می کند، می توان وضعیت دسترسی به امکانات و خدمات شهری توسط شهروندان را شناخت. براساس آنچه که گفته شد، هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل توزیع فضایی - مکانی خدمات شهری با رویکرد آمایش سرزمین با استفاده از GIS، در شهر سماوه بوده که در چارچوب کلی تحقیقات توصیفی به انجام رسیده است. جامعه آماری این پژوهش شامل محلات 31گانه شهر سماوه واقع در استان المثنی کشور عراق است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار GIS و مدل های مختلفی از جمله ضریب آنتروپی شانون و آمار فضایی (مدل خود همبستگی فضایی) انجام گرفته است. نتایج اولیه بررسی خدمات شهری موجود در شهر سماوه نشان داد، 4/38 درصد از پهنه شهری محلات مورد مطالعه دارای سرویس دهی خدمات شهری در سطح مطلوبیت زیاد و خیلی زیاد بوده که این مقدار برابر با 01/36 کیلومتر مربع از شهر سماوه است. همچنین، 83/25 درصد (22/24 کیلومترمربع) در سطح مطلوبیت متوسط و 74/35 درصد از سطح کل محدوده مورد مطالعه در محدوده سرویس دهی خدمات شهری دارای مطلوبیت کم و نسبتا کم می باشد. نتایج تحلیل فضایی نشان داد، نمره شاخص نزدیکترین همسایه (NNR) بدست آمده برای خدمات شهری در شهر سماوه برابر با 566/0 بوده است. همچنین z-score استخراج شده برابر با 85/24- بوده که این اطلاعات در سطح 95 درصد معنی دارد است. بنابراین براساس این اطلاعات می توان اذعان داشت که خدمات انتخابی در شهر سماه به صورت خوشه ای پراکنده شده اند.