حمید سابقی

دوام و بقای نسل بشر همواره بر تأمین غذا و رفع نیازهای تغذیه ای استوار بوده است. از این رو شناسایی عامل های موثر بر امنیت غذایی می تواند به عنوان مولفه ای مهم در رفع بازدارنده های موجود بر سر راه دستیابی به یک وضعیت پایدار تغذیه ای قلمداد شود. این پژوهش درپی پاسخ دهی به این پرسش است که آیا عملیات کشاورزی پایدار می تواند منجر به بهبود وضعیت امنیت غذایی خانوارهای روستایی شود؟ بدین منظور ابتدا اقداماتی که به عنوان اقدام های عملیات کشاورزی پایدار در کشت سیب زمینی مرسوم اند، شناسایی شدند. آنگاه سیب زمینی کاران شهرستان بستان آباد به عنوان جامعه آماری انتخاب و به طور تصادفی با 148 نفر از آنان در سال زراعی 01-1400 مصاحبه حضوری به عمل آمد. نخست، وضعیت امنیت غذایی خانوارها بوسیله شاخص امتیاز تنوع غذایی خانوار (HDDS) محاسبه شد. پس از آن مدل رگرسیونی پوآسن به منظور ارزیابی عوامل موثر بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی استفاده شد. در گام بعد مبتنی بر نتایج مدل پوآسن، از روش های یادگیری ماشینی شامل شبکه عصبی پرسپترون چندلایه و جنگل تصادفی به منظور پیش بینی وضعیت امنیت غذایی خانوارها بهره گرفته شد. نتایج موید آن بود که به طور میانگین، کشاورزان مورد بررسی با امتیاز تنوع غذایی 6/8، از وضعیت مناسب امنیت غذایی برخوردار می باشند. همچنین برمبنای نتایج مدل پوآسن، مولفه هایی چون انجام اقدام های مربوط به عملیات کشاورزی پایدار، هزینه های صرف شده برای خرید غذا طی یک هفته گذشته و سطح زیرکشت سیب زمینی از جمله عامل های موثر بر امتیاز تنوع غذایی خانوارهای روستایی بستان آباد ارزیابی شدند. نتایج مدل های یادگیری ماشینی نیز گویای دقت بالاتر الگوریتم شبکه عصبی پرسپترون چندلایه در پیش بینی امنیت غذایی خانوارها و موید تأثیر انکارناپذیر عملیات کشاورزی پایدار در تعیین امنیت غذایی خانوارهای مورد بررسی بود. با این تفاسیر آموزش روش های کشت پایدار سیب زمینی به واسطه برگزاری دوره های آموزشی-ترویجی و همچنین تأمین مالی کشاورزان در راستای گسترش روش های کشت پایدار، می تواند نقش موثری در بهبود امنیت غذایی آنان داشته باشد.