عاظفه شفیعی

در دوره صفوی کاربرد اصول هفتگانه طراحی ایرانی و اصول ترکیب بندی در هنر نسبت به دوره های گذشته به اوج خود می رسد. در دوره شاه طهماسب به واسطه حمایت از هنرهای مختلف، هنرهایی چون کتاب آرایی، فرش و... موردتوجه و رشد قرار می گیرد و شاهکارهایی چون قالی شیخ صفی و شاهنامه طهماسبی خلق می شود. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این سؤالات است:1. ویژگی های بصری و زیبایی شناختی مبتنی بر اصول طراحی هنر ایرانی در تذهیب شاهنامه طهماسبی و قالی شیخ صفی کدم اند؟ 2. تذهیب در شاهنامه طهماسبی دارای چه وجوه تفاوت و تشابهی در اصول طراحی و ویژگی های زیبایی شناختی با نقوش قالی شیخ صفی است؟ روش تحقیق توصیفی تطبیقی است، شیوه جمع آوری اطلاعات، کتابخانه ای و شیوه تجزیه وتحلیل اطلاعات کیفی است. به دلیل نفاست، هم زمانی خلق و شاهکار هنری بودن، شاهنامه طهماسبی و قالی شیخ صفی که از نفیس و شاخص ترین آثار این دوره هستند، به عنوان جامعه پژوهش انتخاب شده اند. نتایج حاصل از یافته ها بدین شرح است: از اصول هفتگانه هنر ایرانی که در دوره صفوی موردتوجه بسیار بوده است، اسلیمی، ختایی، نیلوفر و گره در هر دو اثر باظرافت و دقت بسیار طراحی و اجرا شده است. نیز اصول طراحی و ترکیب بندی، در دو اثر رعایت شده است. شمسه با مفهوم نمادین فره ایزدی، از فرم های اصلی هر دو هنر است. تفاوت های دو اثر مربوط به تفاوت در کارکرد، ماهیت و ابعاد است که موجب شده تزیینات و جزییات در قالی بیشتر باشد. با وجود احتمال طراحی توسط یک هنرمند، هنرمند با آگاهی کامل به ساختار و کارکرد هر هنر، با حفظ اصول، طراحی متناسب هر کدام را انجام داده است.