مارگارت گریور

آن چه در ادامه می بینید ترجمه مدخلی درباره فلسفه دین کیکرو (Cicero) است. کیکرو فیلسوف و دولتمرد رومی است که در سال 43 پیش از میلاد کشته شد. پرداختن به آثار الهیاتی کیکرو از دو جهت حائز اهمیت است: (1) کیکرو یکی از شخصیت های کلیدی برای انتقال اندیشه های هلنیستی به ما است. به طور خاص، کیکرو در رساله درباره طبیعت خدایان گفتگویی سه جانبه را میان یک رواقی، یک اپیکوری و یک شکاک آکادمی به نمایش می گذارد که بازتاب خیره کننده ای از اندیشه های غنی و متکثر دوران هلنیستی است. (2) شخص کیکرو الگویی پیچیده از موضع گیری در باب مسائل الهیاتی را به کار می بندد. او از یک سو با باورهای دینی عموم مردم روم سر ستیز ندارد، و از سوی دیگر موضعی شکاکانه را در قبال باورهای دینی اتخاذ می کند. این رفتار دوگانه بازتابی از شرایط فردی و اجتماعی کیکرو است. کیکرو دین را زیر سوال نمی برد چون اولا به عنوان سیاستمداری صاحب نفوذ این امکان را ندارد که به جنگ باورهای دینی مردم برود، و ثانیا از لحاظ معرفتی نیز دین را واجد نوعی عقلانیت می داند. اما موضعی شکاکانه را در قبال دین اتخاذ می کند زیرا فضای نخبگانی در دوران او باور جزم اندیشانه به باورهای دینی سنتی را برنمی تابد و خود کیکرو در میان نحله های فکری قرابت خاصی با شکاکان دارد.