کبری حاجبی

هدف از این پژوهش بررسی عمیق ابعاد فقهی و حقوقی ازدواج های آنلاین و قراردادهای مرتبط با تأکید ویژه بر حقوق زنان بود، ضرورت انجام این تحقیق از آن جهت مطرح شد که در عصر فناوری های نوین و گسترش روابط اجتماعی در فضای مجازی، مسئله نکاح آنلاین به عنوان پدیده ای نوظهور در نظام های حقوقی و فقهی اهمیت چشمگیری یافته است، پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی انجام شد و داده ها از طریق مطالعه و تحلیل منابع معتبر فقهی، حقوقی و اجتماعی گردآوری گردید، جامعه پژوهش شامل متون فقهی کلاسیک، قوانین داخلی جمهوری اسلامی ایران و همچنین اسناد و مقررات بین المللی مرتبط با عقد نکاح و قراردادهای وابسته بود که با رویکردی تطبیقی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند، یافته های تحقیق نشان داد که از منظر فقه اسلامی، تحقق اراده و رضایت طرفین، احراز هویت دیجیتال معتبر، حضور و صحت شهود در بستر مجازی و نیز امکان ثبت رسمی عقد از مهم ترین چالش های فقهی ازدواج آنلاین به شمار می روند، از جنبه حقوقی نیز نتایج نشان داد که خلأ مقررات جامع و صریح در زمینه عقد نکاح آنلاین، دشواری در اثبات رسمیت عقد در محاکم، عدم انطباق مقررات تجارت الکترونیک با ماهیت ویژه نکاح و فقدان ضمانت اجرایی کافی برای شروط ضمن عقد، از اساسی ترین موانع تحقق صحیح این نوع ازدواج محسوب می شوند، تحلیل داده ها بیانگر آن بود که این خلأها و چالش ها به طور خاص، زنان را بیش از سایر گروه ها در معرض آسیب های حقوقی، اجتماعی و حتی فرهنگی قرار می دهد و می تواند امنیت حقوقی و جایگاه اجتماعی آنان را با تهدید جدی مواجه سازد، به طورکلی، نتایج این پژوهش بر ضرورت بازنگری و تدوین مقررات نوین فقهی و حقوقی متناسب با شرایط جدید فضای مجازی و پدیده ازدواج آنلاین تأکید می کند، همچنین پیشنهاد می شود که در کنار اصلاح و تصویب قوانین، حمایت های آموزشی، قضایی و اجتماعی از زنان تقویت شود تا آنان در فرآیند ازدواج های آنلاین با امنیت بیشتر و آسیب های کمتر مواجه گردند، این پژوهش می تواند به عنوان گامی مقدماتی برای قانون گذاران، فقها و سیاست گذاران اجتماعی جهت بازاندیشی در چارچوب های سنتی و انطباق آن ها با نیازهای جامعه امروز مورد استفاده قرار گیرد.