هانیه ضیایی منشادی

ارتباطات کلامی در آموزه های پیامبران الهی محل توجه بوده و آنان کوشیده اند در فرایند متقاعدسازی جبهه مقابل و اثبات حقانیت خویش از این پتانسیل بهره ببرند. در متون قرآنی، گفتگوی بین حضرت موسی(ع) و فرعون، نمود گفتگوی بین دو اندیشه و دو نوع جهان بینی متقابل است و جا دارد از منظر کاربردشناسی زبان تحلیل گررد. یکی از ابعاد واکاوی این گفتگو، بررسی کلام هریک از طرفین از منظر مقوله «پیش انگاری» است. دانش مشترک غیرزبانی یا پیش انگاری، یکی از عناصر مطرح در حوزه ی کاربردشناسی زبان به شمار می رود که وجود آن برای شکل گیری هر ارتباط مؤثری ضرورت دارد. جورج یول یکی از مهم ترین نظریه پردازان است که به شناسایی محرک های پیش انگاری پرداخته است. این پژوهش با استفاده از نظریه یادشده با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر داده های آماری، به تحلیل تکنیک پیش انگاری در گفتگوی حضرت موسی و فرعون می پردازد. دراین راستا نخست نظریه مورد نظر تشریح می شود و در گام بعدی بخشی از آیات سوره های (اعراف، شعراء، طه و غافر) حاوی گفتگوی حضرت موسی(ع) و فرعون، بررسی شده است. نتیجه القاگر این است که در کلام حضرت موسی(ع)، پیش انگاری وجودی با 59% فراوانی نسبت به سایر پیش انگاری ها بسامد بیشتری داشته است و نشان می دهد حضرت بر وجود دانش مشترک با فرعون تأکید کرده و با بیان صفات خداوند و با استفاده از این دانش مشترک به تثبیت وجود رب العالمین مبادرت نموده است. در کلام فرعون نیز پیش انگاری ساختاری با 39% فراوانی، بسامد بیشتری داشته است؛ زیرا فرعون به منظور بی اثر نمودن سخنان مطابق با فطرت حضرت موسی(ع)، سعی در مشروعیت زدایی دعوت وی و مخدوش سازی شخصیت آن حضرت داشته است.