نازنین زینب بهشتیان

اسماعیلیان از ابتدای تأسیس تاکنون، عقاید خاصی در باب مهدویت داشته اند و موضوع مهدی موعود نیز در نزد فرقه های مختلف اسماعیلیه متفاوت است. در این میان، بعضی به اسماعیل بن جعفر و بعضی به محمد بن اسماعیل معتقد بودند. بعضی نیز خود را مهدی خواندند و به امام زمان در هر عصر معتقد شدند و بعضی به برپایی قیام، اقدام کردند. باتوجه به اختلاف عقاید و البته اشتراکاتی که بین آنها وجود دارد، در این مقاله با روش توصیفی و کتابخانه ای، اندیشه مهدویت از منظر فرقه های اسماعیلی (قرمطی، فاطمی و نزاری) و وجوه تشابه و تفارق آنها مورد بررسی ق رار گرفته است که به عنوان وجوه اشتراک این فرقه ها می توان به ضرورت وجود امام، جایگاه ویژه امام در نظام آفرینش، ارتباط امام با جامعه، عصمت امام، نصب الهی امام بعد از پیامبر و اینکه مهدی موعود از نسل پیامبر اسلام(ص) است، اشاره کرد و افتراق آنها نیز در این نوشته، اعتقاد به موعود بودن اسماعیل بن جعفر نزد برخی از این فرق، اعتقاد به مهدویت محمد بن اسماعیل نزد برخی دیگر، پذیرش ادعای امامت عبیدالله از نظر برخی، استمرار امامت به نظر بعضی، عدم رجعت محمد بن اسماعیل به نظر برخی دیگر ، تفاوت مهدی و قائم به نظر بعض از آنان و اختلاف در باره امام ظاهر، است.