اردلان صادق حسنی

گردشگری به عنوان یکی از صنایع تأثیرگذار بر توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق، نیازمند توجه به اصول اخلاقی و مسئولیت های اجتماعی است. در استان گیلان، با توجه به جاذبه های طبیعی و فرهنگی منحصربه فرد، طراحی مدل های اخلاق گردشگری ضروری است. مسئله اصلی این پژوهش، کمبود الگوهای مشخص و کاربردی در زمینه اخلاق گردشگری در این منطقه است که می تواند منجر به آسیب های اجتماعی و محیطی گردد. هدف پژوهش، طراحی یک مدل اخلاق گردشگری در استان گیلان با رویکرد مدل سازی ساختاری تفسیری ( ISM ) است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی-پیمایشی می باشد. برای تعیین حجم نمونه به روش نمونه گیری قضاوتی هدفمند عمل شد و 12 نفر از خبرگان در امر پژوهش مشارکت کردند. با مطالعه مبانی نظری و تأیید خبرگان، 6 مؤلفه برای طراحی مدل شناسایی شد. نتایج نشان داد که مؤلفه های مؤثر بر رفتارهای اخلاقی در گردشگری به ترتیب اولویت عبارتند از: «مسئولیت اجتماعی مقصد گردشگری» به عنوان مهم ترین مؤلفه، «ارزش های جامعه میزبان» و «اخلاق کسب وکارها» در اولویت دوم، «رفتار اخلاقی گردشگر» در اولویت سوم، «مدیریت و سیاست های گردشگری» در اولویت چهارم و «گردشگری اخلاق محور» در اولویت پنجم. این پژوهش نشان داد که توجه به اصول اخلاقی در گردشگری می تواند به بهبود کیفیت تجربه گردشگران و توسعه پایدار مناطق گردشگری کمک کند. با شناسایی مؤلفه های کلیدی، می توان راه کارهای مؤثری برای ارتقاء آگاهی و مسئولیت پذیری در این صنعت ارائه داد.

گردشگری مدرن با تخطی از اقدامات اخلاقی به ناهنجاری های اجتماعی دامن زده و جوامع انسانی را گرفتار مخمصه های اخلاقی فراوان کرده است. بنابراین، هدف این پژوهش، طراحی مدل تبیین کننده اخلاق گردشگری در استان گیلان به عنوان یکی از پربازدیدترین مقاصد گردشگری کشور با استفاده از روش پژوهش کیفی و نظریه داده بنیاد سیستماتیک است. با توجه به اهداف پژوهش، جامعه مشارکت کنندگان شامل اساتید دانشگاه، مسئولین، کارشناسان و سیاست گذاران صنعت گردشگری هستند که حداقل از تحصیلات کارشناسی ارشد و 5 سال سابقه کاری اجرایی در بخش های مختلف صنعت گردشگری برخوردارند. انتخاب این نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انجام پذیرفت و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با طرح 7 سوال کلی تا تحقق اشباع نظری در مصاحبه 12 ادامه یافت. تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی منجر به استخراج 71 مفهوم، 19 مقوله فرعی و در نهایت 6 مقوله اصلی از تلفیق و طبقه بندی مفاهیم شد. بر مبنای مدل پیشنهادی، رفتار اخلاقی گردشگر به عنوان مقوله محوری؛ مسئولیت اجتماعی مقصد گردشگری به عنوان شرایط علی؛ ارزش های جامعه میزبان به عنوان شرایط زمینه ای؛ اخلاق کسب وکارها به عنوان شرایط مداخله گر؛ مدیریت و سیاست های گردشگری به عنوان راهبرد و سرانجام گردشگری اخلاق محور به عنوان پیامد اجرای راهبردها در نظر گرفته شده اند.