احمد ستارزاده

سقوط صدام و اشغال نظامی عراق توسط آمریکا در مارس 2003 موجب شکل گیری رقابت های منطقه ای در فضای سیاسی اقتصادی این کشور شد. در اثر ایجاد خلاء قدرت در عراق، رقابت های منطقه ای دو همسایه آن یعنی ترکیه و ایران در این کشور افزایش یافت. پژوهش حاضر به تبیین عناصر و متغیرهای اثرگذار بر افزایش رقابت های آنکارا با تهران در عراق می پردازد. براین اساس سؤال مقاله آن است که چه عواملی زمینه گسترش رقابت های ترکیه و ایران را در عراق از سال 2003 تا 2020 فراهم کرده است؟ در پاسخ به نظر می رسد که خلاء قدرت به وجود آمده در عراق پس از صدام، دستیابی به انرژی و انتقال آن در منطقه، تصاحب بازارهای عراق در اثر نیازمندی های عمرانی و اقتصادی ناشی از خرابی های جنگ در گسترش رقابت بین ایران و ترکیه در عراق مؤثر واقع شده است. سند چشم انداز هر دوکشور، تبدیل شدن به قدرت اول منطقه در سال 1404 برای ایران و 2023 برای ترکیه، این دو کشور را در یک فرایند تحصیل موقعیت سیاسی و اقتصادی مناسب در منطقه و رقابت بر سر الگو شدن در آن قرار داده است. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی داده ها و تجزیه و تحلیل آمار تعاملات اقتصادی، به ابعاد رقابت ایران و ترکیه در عراق پس از سال 2003 پرداخته شده است.  

بریتانیای جهانی استراتژی انگلستان پس از برگزیت است، این استراتژی نقش جهانی انگلستان را پس از خروج از اتحادیه اروپا تعریف می کند، این مقاله به بررسی گسترش روابط انگلستان در پرتو استراتژی بریتانیای جهانی متمرکز است. بریتانیا با هدف تثبیت جایگاه خود به عنوان یک قدرت بزرگ ر بین المللی به منطقه هندو آرام خیز برداشته است. از نظر انگلستان اهمیت منطقه ایندو-پاسیفیک در تعاملات جهانی به ویژه از منظر اقتصادی و امنیتی به طور روز افزونی در حال افزایش است. ایندوپاسیفیک متنوع ترین و پرجمعیت ترین منطقه جهان است این ناحیه 36 کشور قاره ای، شبه جزیره ای و مجمع الجزایری را شامل می شود که بیش از 3 میلیارد انسان را درخود جای داده است و به کانونی برجسته در رقابت قدرت های بزرگ تبدیل شده است. لذا انگلیس نیز مانند سایر قدرت های بزرگ حضور و نفوذ خود در این منطقه را بخشی از برنامه های راهبردی خود تعریف نموده است. از سوی دیگر هند نیز در منطقه ایندوپاسیفیک سعی نموده است از راهبرد قدرت های فرامنطقه ای همچون انگلستان و آمریکا در راستای منافع خود بهره برداری نماید. سؤال این پژوهش این است که بین استراتژی بریتانیای جهانی پس از برگزیت و گسترش روابط هند و انگلیس چه ارتباطی برقرار است؟ فرضیه پژوهش این است که انتشار استراتژی جدید بریتانیای جهانی پس از برگزیت بعلت افزایش حضور استراتژیک چین در منطقه و نیاز انگلیس به کشف بازارهای جدید باعث شده است که انگلیس بیش از پیش به دنبال گسترش روابط سیاسی و اقتصادی با هند باشد. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش، روش تبیینی-تحلیلی است.

 اصولاً ماهیت پویای سرمایه داری همواره منجر به تغییرات مستمری می شود. اما آنچه که در دو سه دهه اخیر اتفاق افتاده است، مهم تر از آن هستند که بتوان آنها را صرفاً نتیجه پویایی شیوه تولید سرمایه دارانه دانست. ضمن آنکه هر گونه توصیف یا نظریه پردازی درباره این فرایندها در بستری جدا از بستر سرمایه دارانه و با نادیده گرفتن روابط اجتماعی سرمایه دارانه، تبیین درستی را به دنبال نخواهد داشت. به نظر می رسد مانوئل کاستلز با در نظرداشتن و کاربست این موارد توانسته است یک توصیف و تبیین مناسبی از تغییرات تکنولوژیکی جهان معاصر و آثار آن بر جامعه، اقتصاد، فرهنگ، سیاست و نهاد دولت-ملت ارائه دهد. فرضیه بنیادی وی این است که اطلاعات گرایی به عنوان یک پارادایم مسلط در جوامع امروزی، به یک ریخت شناسی و ساختار اجتماعی جدیدی منجر شده و در نتیجه جامعه جدیدی ظهور یافته است: جامعه شبکه ای. به بیان کاستلز در جامعه و جهان معاصر، همه جا می توان حضور شبکه ها را مشاهده کرد. این نوشتار ضمن معرفی دو مفهوم بنیادین جامعه و جهانی شدن شبکه ای در اندیشه های کاستلز، در تلاش است تا به بررسی ابعاد سیاسی شده تحلیل وی از جامعه و جهانی شدن شبکه ای بپردازد.