حبیبه ایمانی

در جهان امروز یکی از مسائل عمده ناپایدار کننده توسعه پایدار شهری، دوگانگی فضایی، رشد محدوده های فرودست و فقیرنشین در شهرها و شهری شدن فقر می باشد و عدالت فضایی در میان برنامه ریزان و جغرافیدانان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. شناسایی و تعیین محلات مسئله دار و فقیرنشین شهری مهم ترین قدم در راه کاهش فقر و نابرابری محسوب می گردد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. در این پژوهش با استفاده از 11 زیر معیار در قالب سه معیار اصلی کالبدی، اقتصادی و جمعیتی و بهره گیری از مدل AHP وضعیت نابرابری فضایی در میان محلات کلان شهر تبریز بررسی و تحلیل شد. بر اساس درجه توسعه یافتگی کلان شهر تبریز به پنج پهنه توسعه یافته، نسبتاً توسعه یافته، توسعه متوسط، کمتر توسعه یافته و توسعه نیافته تقسیم شد. یافته های پژوهش حاکی از گسست کالبدی، تضاد و شکاف طبقاتی شدید بین محلات واقع در پهنه های توسعه نیافته و کمتر توسعه یافته و سایر نواحی شهر می باشد. هم چنین کمیت و کیفیت معیارهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی پهنه های توسعه نیافته و کمتر توسعه یافته نسبت به سایر پهنه ها و کل شهر پایین تر است. ادامه وضع موجود به تشدید نابرابری ها و گسترش فقر شهری منجر شده و توسعه پایدار شهری محقق نخواهد شد. لذا ضروری است مدیریت شهری برای شناخت بهتر و مطلوب تر این پدیده و به تبع آن به کارگیری راه حل های نو و کارآمد برای کاهش اثرها و جنبه های مختلف فقر در شهر و سکونتگاه های فقیرنشین شهری گام های تازه ای بردارند

توسعه کشاورزی، نیازمند برنامه ریزی اساسی بر پایه توانمندی های هر منطقه است؛ از این رو، مطالعه در مورد میزان توسعه یافتگی بخش کشاورزی مناطق مختلف برای برنامه ریزی و بررسی روند توسعه مهم است. در این پژوهش میزان توسعه یافتگی شهرستان های استان آذربایجان شرقی از نظر کشاورزی با روش توصیفی- تحلیلی بررسی شده است. بدین منظور، 28 شاخص در بخش های زراعی، باغی، مکانیزاسیون، دامپروری انتخاب و با بهره گیری از روش تحلیل عاملی برای هر کدام از بخش ها عوامل و شاخص های تلفیقی استخراج گردیده و به عنوان ورودی روش تاکسونومی مورد استفاده قرار گرفته است و در نهایت جهت گروه بندی شهرستان ها از روش تحلیل خوشه ای استفاده شده است. نتایج نشان می دهد در استان آذربایجان شرقی در سال 1389 از مجموع 19 شهرستان، سه شهرستان توسعه یافته، 7 شهرستان نسبتا توسعه یافته، 5 شهرستان کمترتوسعه یافته و 4 شهرستان توسعه نیافته بوده است. رتبه بندی شهرستان های استان بر حسب شاخص های بخش زراعی نیز نشان داد که شهرستان ملکان بالاترین و شهرستان چاراویماق پایین ترین درصد توسعه یافتگی بخش کشاورزی را داشته است.