راهبرد موازنه منطقه ای ایران در قفقاز جنوبی: تحلیل کنش گری در برابر محور ترکیه-آذربایجان-اسرائیل پس از جنگ دوم قره باغ (مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)
درجه علمی: علمی-پژوهشی (دانشگاه آزاد)
آرشیو
چکیده
جنگ دوم قره باغ در سال ۲۰۲۰، با ایجاد زلزله ای ژئوپلیتیکی در قفقاز جنوبی، موازنه قدرت را به سود محور نوظهور ترکیه-آذربایجان-اسرائیل بازتعریف کرد. این تحول، ایران را با سه گانه ای از چالش های درهم تنیده مواجه ساخت: تهدید انزوای ژئوپلیتیکی از طریق «کریدور زنگزور»، تعمیق حضور نظامی-اطلاعاتی اسرائیل در مرزهای شمالی، و گسترش نفوذ ایدئولوژیک آنکارا. این مقاله با هدف تحلیلی جامع، ابعاد، ابزارها و محدودیت های راهبرد «موازنه فعال» ایران را واکاوی می کند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و توصیفی-تحلیلی و بر پایه چارچوب نظری رئالیسم نئوکلاسیک استوار است که کنش دولت را محصول تعامل فشارهای سیستمی و متغیرهای سطح داخلی می داند. یافته ها نشان می دهد ایران پس از دوره ای از انفعال، به راهبردی چندلایه شامل دیپلماسی مهارکننده، بازدارندگی نظامی معتبر، و رقابت ژئواکونومیک روی آورده است. با این حال، کارآمدی این استراتژی با موانع جدی داخلی، به ویژه آسیب پذیری اقتصادی ناشی از تحریم ها، و عدم قطعیت های خارجی، نظیر ابهام در نقش روسیه، روبروست. در نهایت، نتیجه گیری می شود که موفقیت پایدار این راهبرد به هماهنگی مؤثر ابزارهای سخت و نرم، مدیریت هوشمندانه ائتلاف ها، و تقویت بنیه اقتصادی داخلی برای پشتیبانی از یک سیاست خارجی فعال بستگی حیاتی دارد.Iran's Regional Balancing Strategy in the South Caucasus: An Analysis of Policy towards the Turkey-Azerbaijan-Israel Axis after the Second Nagorno-Karabakh War
The Second Nagorno-Karabakh War in 2020 triggered a geopolitical earthquake in the South Caucasus, reshaping the regional balance of power in favor of the emerging Turkey-Azerbaijan-Israel axis. This development presented Iran with a triad of intertwined challenges: the threat of geopolitical isolation via the "Zangezur Corridor," the deepening of Israeli military-intelligence presence on its northern borders, and the expansion of Ankara's ideological influence. This article provides a comprehensive analysis of the dimensions, tools, and constraints of Iran's "active balancing" strategy. Employing a qualitative, descriptive-analytical approach, the research is grounded in the theoretical framework of Neoclassical Realism, which posits state action as the product of the interplay between systemic pressures and domestic-level variables. Findings indicate that after an initial period of passivity, Iran has adopted a multilayered strategy encompassing deterrent diplomacy, credible military deterrence, and geoeconomic competition. However, its efficacy is confronted by serious obstacles: internally, economic vulnerability stemming from sanctions constrains operational capacities, while externally, Russia's ambiguous role presents significant uncertainties. The sustainable success of Iran's balancing strategy, an essential response to these shifts, is critically dependent on the effective coordination of hard and soft power, astute management of alliances, and, most importantly, bolstering its domestic economic foundation to support an active foreign policy.
تبلیغات
