تعیین الگوی بهینه کشت با تأکید بر تعامل ریسک و سودآوری: اراضی کشاورزی دشت دهگلان (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
ریسک یکی از عوامل مهم در فعالیت های کشاورزی است و نادیده گرفتن آن می تواند به تخصیص ناکارآمد منابع در این بخش منجر شود. نظریه ها و مدل های مختلف برنامه ریزی ریاضی برای کمک به تصمیم گیری در مدیریت الگوی کشت در شرایط ریسکی توسعه یافته اند. هدف این مطالعه تعیین الگوی بهینه کشت در دشت دهگلان با استفاده از داده های دوره زمانی 1393 تا 1402 بود. در این راستا، از مدل برنامه ریزی خطی برای حداکثرسازی درآمد ناخالص کشاورزان استفاده شد و نتایج آن با مدل برنامه ریزی درجه دوم و مدل حداقل سازی انحراف مطلق کل (MOTAD) که هر دو به کاهش ریسک توجه دارند، مقایسه گردید. یافته ها نشان داد که عامل ریسک می تواند به طور معناداری الگوی کشت را تغییر دهد؛ در بالاترین سطح ریسک، الگوی کشتِ مبتنی بر حداکثرسازی سود با استفاده ار برنامه ریزی خطی ساده تنها شامل خیار، یونجه و کلزا بود که بیانگر ترجیح محصولات با درآمد ناخالص بالاتر، علی رغم نیاز بیشتر به منابع آبی، است. در شرایط در نظر گرفتن ریسک در مدل های برنامه ریزی ریسکی، سطح زیر کشت گندم و جو نسبت به حالت بدون در نظر گرفتن ریسک افزایش یافت که نشان دهنده گرایش به سوی محصولات با نیاز آبی کمتر باوجود کاهش درآمد ناخالص است. این نتایج بر ضرورت برقراری توازن میان حداکثرسازی درآمد و مدیریت ریسک به منظور دستیابی به الگوی کشت پایدارتر تأکید دارد.Determining the Optimal Cropping Pattern with Emphasis on the Interaction between Risk and Profitability: Farmlands of Dehgolan Plain
Risk is an undeniable factor in agricultural activities, and its neglect can lead to inefficient resource allocation in the sector. Various theories and mathematical programming models have been developed to assist decision-making in cropping pattern management under risk conditions. This study aimed to determine the optimal cropping pattern for Dehgolan Plain, Iran, using data from 2014 to 2023. A linear programming model was employed to maximize farmers' gross income, and the results were compared with those from a Quadratic Programming Model and the Minimization of Total Absolute Deviation (MOTAD) model, both incorporating risk minimization. The findings revealed that risk factors can significantly influence cropping patterns. Under the highest level of risk, the profit-maximizing cropping pattern included only cucumber, alfalfa, and canola, indicating a preference for higher gross-income crops despite their greater water requirements. However, when risk was incorporated into the model, the cultivated area of wheat and barley increased compared to the risk-neutral scenario. This shift reflects a tendency toward lower water-requirement crops, even at the cost of reduced gross income. These results highlight the necessity of balancing income maximization and risk management for more sustainable cropping pattern.
تبلیغات
