اخلاق و آداب قضایی در منظومه فکری استاد آیت الله یزدی (ره)
آرشیو
چکیده
این پژوهش به تحلیل و تبیین نظام اخلاق قضایی در اندیشه آیت الله محمد یزدی (ره) می پردازد؛ نظامی که بر پایه ی مبانی قرآنی، روایی و سیره ی علوی شکل گرفته و عدالت را در پیوند با تقوا و فضیلت های نفسانی تفسیر می کند. آیت الله یزدی قضاء را نه صرفاً نهادی حقوقی، بلکه منصبی الهی و امانتی الهی در زمین می داند که اساس آن بر عدالت، امانت و رأفت استوار است. وی در مجموعه مباحث اخلاق قضاء، سه بعد برای اخلاق قاضی برمی شمارد: بُعد فردی (تزکیه نفس، آرامش درونی و پرهیز از خشم و طمع)، بُعد حرفه ای (استقلال رأی، دقت در تحقیق، رعایت مساوات و ادب در محاکمه) و بُعد اجتماعی (حمایت از مظلوم، مقابله با ظالم و حفظ کرامت انسانی). در نگاه او، قاضی عادل کسی است که میان اجرای عدالت و حفظ آبروی انسان تعادل برقرار سازد و در صدور حکم، خدا را ناظر خویش بداند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع اصلی آیت الله یزدی، کوشیده است ضمن تبیین مبانی نظری اخلاق قضاء، الگوی عملی تربیت قاضی عادل را بر اساس آموزه های اسلامی ارائه کند. نتیجه تحقیق نشان می دهد که اخلاق قاضی در اندیشه یزدی، شرط تحقق عدالت الهی و سلامت دستگاه قضاء در نظام اسلامی است.Ethics and Judicial Manners in the Intellectual System of Grand Ayatollah Mohammad Yazdi (R.A)
This study analyzes and explains the system of judicial ethics in the thought of Grand Ayatollah Mohammad Yazdi (R.I.P.), a system founded upon Qur’anic principles, prophetic traditions, and the conduct of Imam Ali (AS). In his view, adjudication (qaḍāʾ) is not merely a legal institution but a divine office and trust on earth, grounded in justice, integrity, and compassion. Ayatollah Yazdi classifies judicial ethics into three dimensions: the individual dimension (self-purification, inner tranquility, and control of anger and greed); the professional dimension (independence of judgment, accuracy in investigation, equality, and decorum in courtroom conduct); and the social dimension (defending the oppressed, resisting the oppressor, and preserving human dignity). The just judge, in his perspective, is one who balances the enforcement of justice with the protection of human honor and regards God as ever-present in issuing judgments. Employing a descriptive–analytical method and referring to Yazdi’s primary writings, this article seeks to clarify the theoretical foundations of judicial ethics and to propose a practical model for training a just judge based on Islamic teachings. The findings show that judicial ethics in Yazdi’s thought constitute the essential condition for realizing divine justice and ensuring the moral integrity of the judicial system in an Islamic polity.
تبلیغات
