نقش اجتهاد در مسائل حقوق بشر با رویکرد فرمالیسم و منطق فازی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
زمینه و هدف : در جهان پست مدرن، پیچیدگی فزاینده روابط اجتماعی، حقوقی و اخلاقی موجب شده است که نظام های فکری و فقهی ناگزیر از بازاندیشی در روش های سنتی تحلیل باشند. در این میان، اجتهاد به عنوان سازوکار اصلی فهم و تبیین احکام اسلامی، نیازمند بازتعریف کارکردهای خود در پرتو دو مفهوم بنیادین «فرمالیسم» و «منطق فازی» است. مواد و روش ها : این تحقیق از نوع نظری بوده و روش آن به صورت توصیفی تحلیلی می باشد. یافته ها: فرمالیسم با تأکید بر ساختارمند بودن، انسجام درونی و قابلیت بازسازی احکام، به اجتهاد این امکان را می دهد که در چارچوب حکومت قانون و با حفظ قابلیت پیش بینی، به تولید هنجارهای حقوقی قابل دفاع بپردازد. از سوی دیگر، منطق فازی، با توانایی درک طیف های متغیر و غیرقطعی موضوعات، به مجتهد کمک می کند تا احکام را بر پایه درجات و متغیرهای متنوع و مرتبط استخراج نماید. ملاحظات اخلاقی : در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت داری رعایت شده است. نتیجه : اجتهاد نیز به عنوان یک فرآیند عقلانی و نظام مند، در توسعه مفاهیم فرمالیستی و فازی نقش فعالی ایفا می کند. فقها با ارائه پاسخ هایی دقیق، ساختاریافته و متناسب با شرایط واقعی، هم به شناسایی متغیرهای پنهان کمک می کنند و هم زمینه ساز نهادینه شدن عقلانیت حقوقی و توسعه اندیشه نظام مند در فقه اسلامی می شوند. این رابطه دوسویه، در نهایت به تقویت کارآمدی فقه، افزایش توجیه پذیری احکام، و گسترش حکومت قانون در بستر اجتماعی-دینی منجر خواهد شد.The Role of Ijtihad in Human Rights Issues with a Formalism and Fuzzy Logic Approach
Background and Aim : In the postmodern world, the increasing complexity of social, legal, and ethical relations has forced intellectual and jurisprudential systems to rethink traditional methods of analysis. In the meantime, ijtihad, as the main mechanism for understanding and explaining Islamic rulings, needs to redefine its functions in light of the two fundamental concepts of "formalism" and "fuzzy logic."
Materials and Methods : This research is theoretical and its method is descriptive-analytical.
Ethical Considerations : In order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed.
Findings : Formalism, with its emphasis on structure, internal coherence, and reproducibility of rulings, enables ijtihad to produce defensible legal norms within the framework of the rule of law while maintaining predictability. On the other hand, fuzzy logic, with its ability to understand the variable and uncertain spectrum of issues, helps the mujtahid to derive rulings based on diverse and related degrees and variables.
Conclusion : Ijtihad, as a rational and systematic process, also plays an active role in the development of formalistic and fuzzy concepts. By providing precise, structured, and realistic responses, jurists help to identify hidden variables and pave the way for the institutionalization of legal rationality and the development of systematic thought in Islamic jurisprudence. This two-way relationship will ultimately strengthen the effectiveness of jurisprudence, increase the justifiability of rulings, and expand the rule of law in the socio-religious context.
تبلیغات
