مطالب مرتبط با کلید واژه " اقتصاد اسلامی "


۱.

نگاهی معرفت شناختی به مفهوم اقتصاد اسلامی

نویسنده:

کلید واژه ها: علممعرفت شناسیاقتصاد اسلامیعلم اسلامی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۶۴ تعداد دانلود : ۵۲۹
طرح اسلامی کردن علم که اذهان بسیاری را به خود متوجه کرده بود، امروز گرچه آن شدت و قوت پیشین را ندارد، اما هنوز هم، به خصوص در حوزه علوم انسانی- اجتماعی طرفدارانی دارد. مقاله حاضر، با تحلیل مفهومی جوانب مختلف مطلب، درصدد است نشان دهد که اسلامی بودن یا اسلامی شدن یک علم به چه معنی می تواند درست باشد و به کدام معنی نادرست و دست نیافتنی است. آنچه خصوصاً در این مقاله موردنظر است، بررسی مفهوم اقتصاد اسلامی است.
۲.

بررسی دلایل جبران کاهش قدرت خرید پول

نویسنده:

کلید واژه ها: تورماقتصاد اسلامیپولرباقدرت خرید پول

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱۳
یکی از موضوعات چالش برانگیز در اقتصاد اسلامی، لزوم یا عدم لزوم جبران کاهش ارزش پول در مبادلات (از جمله در قرض) است. در این مقاله یازده دلیل برای لزوم جبران کاهش ارزش پول ارایه شده است. بر اساس یافته های این مقاله، فی الجمله تایید شده جبران کاهش ارزش پول موضوعا خارج از تعریف ربا بوده و جبران آن لازم و ضروری است. قبول این گزاره در اقتصاد باعث ایجاد تحولات شگرفی در مبادلات اقتصادی خواهد شد که حداقل نتیجه حاصل از آن توزیع مناسب تر درآمد و ثروت خواهد بود و عدم قبول جبران کاهش ارزش پول در مبادلات مدت دار، قسط و عدالت توصیه شده در اسلام را مخدوش خواهد ساخت.
۳.

اخلاق بازرگانی (و کسب و کار) از منظر اقتصاد و اقتصاد اسلامی

نویسنده:

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیاخلاق اسلامیاخلاق کسب و کارخلاق بازرگانی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۳۳
بخش کسب و کار و بازرگانی در اقتصاد اسلامی ، همانند بازرگانی در دیگر شعبات و قرائتهای اقتصاد متعارف از ملاحظات و ملازمات اخلاقی بخصوصی برخوردار می باشد . در این مقاله نشان داده می شود که التزام به اخلاق در امور کسب و کار از منظر اسلامی ، در راستای تقویت کارایی می باشد . این مقاله درصدد است به ابعاد اساسی اخلاق بازرگانی (و کسب و کار) در پارادایم اقتصاد اسلامی اشاره کند . بخش اول به مقدمه و ملاحظات عمومی موضوع می پردازد . بخش دوم به پیوند اخلاق و اقتصاد و شاخصه های اصلی اخلاق کسب و کار می پردازد ...
۴.

روش کشف ماهیت اقتصاد اسلامی

تعداد بازدید : ۶۳۳
دو پرسش اساسی پیرامون اقتصاد اسلامی وجود دارد که پاسخ‎های متفاوتی به آن داده شده و تا کنون نیز بین اقتصاددان مسلمان وحدت نظر به‎وجود نیامده است. دو پرسش مذبور عبارتند از: 1. اقتصاد اسلامی چیست؟ 2. روش کشف آن کدام است؟ بی تردید پاسخ پرسش دوم تا حدود زیادی به پاسخ پرسش اول بستگی دارد و بر آن مترتب است. این مقاله تلاش می‌کند با ارائة روش ساده و عام به پرسش اول پاسخ داده و راه را برای پاسخ به پرسش دوم باز کند. روش مذبور، روش «استقراء نصوص اقتصادی و طبقه‌بندی آن‌ها» است. امیدوارم ارائه این روش گامی در جهت وحدت نظر اندیشمندان اسلامی در این باره باشد.
۵.

دیدگاه نظام سرمایه داری و اسلام نسبت به فلسفه بازاریابی اجتماعی

نویسنده:

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامینظام سرمایه داریمدیریت بازاریابیفلسفه بازاریابی اجتماعی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹۶ تعداد دانلود : ۳۸۵
فلسفه بازاریابی اجتماعی با دیگر فلسفه های رایج در بازاریابی از جهت اینکه نسبت به منافع آیندگان و جامعه و رفاه آنان تأکید دارد تفاوت داشته و به دنبال دخالت دادن موضوعات فرهنگی و ارزشی به صورت واقعی در مسایل بازاریابی می باشد. این فلسفه خواهان آن است که بین ارضاء منافع مشتریان، ارضاء منافع بلند مدت جامعه، ارضاء اهداف سازمان ها و بنگاه های اقتصادی توازن ایجاد نماید. در این مقاله دیدگاه نظام سرمایه داری غرب و مکتب مقدس اسلام نسبت به فلسفه بازاریابی اجتماعی بیان شده است.
۶.

اسلامی کردن علم اقتصاد: مفهوم و روش

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیروش اقتصاد اسلامیمقولات ارزشیمقولات اقتصادیمقولات وصفی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۴۸
چکیده آیا امکان دارد علم اقتصادی که بتوان آن را به صفت اسلامی وصف کرد، پدید آید و آیا این به معنای انکار وجود قوانین و سنّت‌های اقتصادی جهانشمول و دربرگیرندة نظام‌های اجتماعی مختلف نیست؟ مقاله حاضر می‌کوشد به این دو سؤال، پاسخ‌های عمیق به صورت ذیل بدهد: أ. به رغم این که هر علم، عموماً به وسیلة مقولات وصفی خود یعنی قوانینی که بدان‌ها دست می‌یابد، متمایز می‌شود، هر علم (به ویژه علوم اجتماعی و از جملة آن‌ها اقتصاد) دارای جنبه‌های اساسی متّکی بر ارزش‌های از پیش تعیین شده است که هیچ محقّقی توان گریز از آن‌ها را ندارد. ب. با وجود این که نصوص شریعت اسلامی اساساً منشأ ارزش‌ها هستند، بسیاری از این نصوص شامل مقولات وصفی در بارة زندگی اقتصادی نیز می‌شوند. چنان‌چه ارزش‌های مورد استناد علم اقتصاد (ذکر شده در أ) با ارزش‌های اسلامی جایگزین شوند و نیز به مقولات وصفی علم اقتصاد که تا کنون به دست آمده است، مقولات یاد شده در (ب) افزوده شود می‌توان علم اقتصاد اسلامی را پدید آورد. مقالة حاضر به بررسی رابطه میان علم اقتصاد اسلامی و فقه نیز می‌پردازد و طرح عملی برای اسلامی کردن علم اقتصاد را پیشنهاد می‌کند.
۷.

تخمین تابع مخارج مذهبی(مخارج در راه خدا) مسلمانان

نویسنده:

کلید واژه ها: رفتاراقتصاد اسلامیمسلمانمصرفکنندهتابع مخارج مذهبی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۰۳
چکیده بحث رفتار مصرف‌کننده، از مباحث مهم اقتصاد به‌ویژه اقتصاد اسلامی است. در این زمینه، بررسی تجربی رفتار مصرف‌کننده مسلمان اهمیت ویژه‌ای دارد. در این مقاله، کوشیده شده است در یک بررسی تجربی، تابع مخارج مذهبی (هزینه‌های در راه خدای) مسلمان تخمین زده شود. این تخمین با به‌کارگیری داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از پرسشنامه انجام شده است. جامعه آماری، خانوارهای تهرانی هستند که سرپرست آن‌ها در مناطق مرکزی شهر شغل آزاد دارد. نمونه مورد بررسی 500 عضو از این جامعه و انتخاب آن خوشه‌ای تصادفی بوده است. در این بررسی، هزینه‌های مذهبی خانوار تابعی از درآمد، درجه ایمان و سن سرپرست آن در نظر گرفته شده است. برای اندازه‌گیری درجه ایمان فرد، شاخصی مبتنی بر آیات قرآن ساخته، و از آن استفاده شده است. تابع تخمین‌زده شده گویای قابلیت مناسب تبیین الگوی استفاده شده است.
۸.

تحلیل امکان استفاده از مصادیق عینی و تجربی برای پژوهش در زمینه نظام اقتصادی اسلام

نویسنده:

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامینظام اقتصادیآزمون تجربی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۰۰ تعداد دانلود : ۳۹۲
در روش شناسی علم اقتصاد، روش های تجربی، جایگاه ویژه ای دارند. یکی از مسایل مهمی که در روش شناسی اقتصاد اسلامی وجود دارد، این است که آیا می توان مصداقی عینی از نظام اقتصادی اسلام یافت و بررسی های تجربی در این زمینه را بر این پایه استوار کرد؟ مقاله حاضر، تلاشی برای بررسی این ادعا است که در جوامع مسلمان نشین، مصادیقی از نظام اقتصادی اسلام پیاده شده است و اینها مصادیق عینی و تجربی نظام اقتصادی مورد نظر اسلام هستند که می توانند برای بررسیهای تجربی در این زمینه به کار برده شوند. این مقاله تلاش دارد با استفاده از مفاهیم نظام، نظام اقتصادی، نظام اسلامی و شرایط و ویژگیهایی که نظام و نظام اسلامی باید داشته باشند و با استفاده از بررسیهای مختلف انجام شده، موقعیت این ادعا را مشخص کند. برای این منظور ابتدا، مفهوم نظام اقتصادی و اسلام ارایه می شود؛ سپس، استدلالها و استنادهای ادعای وجود مصداق عینی نظام اقتصادی اسلام و ادعای فقدان چنین مصداقی بیان می شود؛ پس از آن، با استفاده از معیار مفهوم و شرایط لازم برای نظام اقتصادی اسلام، موضوع تحلیل می شود و در نهایت، پژوهش به این نتیجه می رسد که دوره 40 ساله صدر اسلام، تجربه کاملی از نظام اقتصادی اسلام است. به نظر می رسد پس از این دوره، نظام اقتصادی اسلام در هیچ دوره ای تحقق عینی کامل نیافته باشد. با این وجود، برخی از اجزای نظام اقتصادی اسلامی در بعضی دوره ها تحقق یافته است که این موارد می تواند به عنوان ملاک تجربه به کار گرفته شود.
۹.

پول در تاریخ مسلمانیان و برآورد ارزش درهم و دینار

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیپولدیناردرهمتاریخ اقتصادی مسلمانانمسکوکات اسلامی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۰۴
دینار ، واحد پول رایج دولت روم و درهم ، واحد پول رایج دولت ایران قبل از اسلام بود . پس از اسلام این دو واحد پول در مملکت اسلامی رایج شد . در سال 74 هجری قمری به طور مستقل دینار و درهم اسلامی ضرب شد . برآورد ارزش پول آن زمان از جهات مختلفی حائز اهمیت است . در این مقاله ، ارزش درهم و دینار به دو روش برآورد شده است . نتایج به دست آمده از روش محاسبه ارزش ذاتی دینار و روش محاسبه قدرت خرید دینار نشان داد که ارزش هر دینار تقریبا 293 تا 356 هزار ریال است .
۱۰.

عوامل موثر بر بکارگیری پول برای کسب سود با اعطای قرض الحسنه : بررسی تجربی رفتار شهروندان دارای شغل آزاد در شهر تهران

نویسنده:

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیسودقرض الحسنهرفتار مسلمان

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۸۸ تعداد دانلود : ۶۶۵
بحث رفتارهای اقتصادی افراد از مباحث مهم اقتصاد به ویژه اقتصاد اسلامی است. در این زمینه، بررسی تجربی رفتارهای مسلمانان اهمیت ویژه ای دارد. در این مقاله، کوشیده شده است در یک بررسی تجربی، توابعی برای استفاده افراد از پول به صورت پرداخت قرض الحسنه و استفاده از پول برای کسب سود دنیوی تخمین زده شود. این تخمین با به کارگیری داده های جمع آوری شده با استفاده از پرسشنامه انجام شده است. جامعه آماری مطالعه حاضر، افرادی هستند که در مناطق مرکزی شهر تهران شغل غیر دولتی ...
۱۱.

عدالت اقتصادی و موضوع برابری در اندیشه های سیدمحمدباقر صدر

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیسودقرض الحسنهرفتار مسلمان

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰۴ تعداد دانلود : ۴۶۸
عمده ترین دلیل انتخاب این موضوع در اندیشه اقتصادی شهید صدر عبارت است از اینکه: با توجه به زندگی انسان در اجتماع، و برای اداره معقول و منطقی اجتماع بر اساس عدالت نیاز به مطالعات عمیق در این زمینه است. در این مقاله، سعی می شود تا مبانی عدالت اقتصادی را از منظر سید محمدباقر صدر بررسی نموده تا بتوانیم در مرحله اول با پی بردن به جوانب کلی مسئله موردنظر، به مطالعه ای مقدماتی درباره عدالت صدری، روابط بین اجزا و کارکرد آن را بررسی نموده، تبیین نماییم که نظریه عدالت صدری ...
۱۲.

برابری چییست

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیسودقرض الحسنهرفتار مسلمان

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۲۸ تعداد دانلود : ۵۲۳
مقاله حاضر ترجمه مقاله ای است با عنوان what is equality از جلد دوم کتاب economic justice که در سال 1981 توسط رونالد دورکین به رشته تحریر درآمده است. این مقاله دو بخشی، برابری توزیعی رادر قالب دو دیدگاه برابری در رفاه و برابری منابع مورد بررسی قرار می دهد. در مقاله اول، برابری در رفاه تشریح می شود و در مقاله دوم برابری منابع به تفصیل تجزیه و تحلیل می گردد که به دلیل طولانی بودن آن هر یک از مقالات در سه شماره مسلسل همین نشریه به چاپ خواهد رسید...
۱۳.

بحران تجاری کشورهای اسلامی : ریشه های نهادی توسعه نیافتگی اقتصادی در خاورمیانه

نویسنده: مترجم:

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیسودقرض الحسنهرفتار مسلمان

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴۱ تعداد دانلود : ۴۱۸
طی هزاره دوم، تجارت خاورمیانه با اروپای غربی بیش از پیش تحت تسلط اروپایی ها درآمد. دو عامل در این میان نقشی حیاتی داشتند. اول، سیستم ارث بری اسلامی که از طریق تقسیم اموال شخصی متوفی هزینه های تسهیم مال را بالا می برد و به این ترتیب موسسات تجاری خاورمیانه را کوچک و میرا نگه می داشت و دوم، برخی سیستم های خاص میراث بری اروپایی شرکت های بزرگ و بادوام را از طریق کاهش احتمال تقسیم شدن پیش از موقع، تسهیل کرد. نتیجه این بود که شرکت های اروپایی ...
۱۴.

اخلاق تجاری و بازاریابی در نظام اقتصادی اسلام

نویسنده:

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیتعادلاخلاق تجاریارزشهای اسلامی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۰۴ تعداد دانلود : ۱۶۰۳
هدف از این پژوهش ، بررسی تطبیقی نظرات روحانیان ، مدیران شرکتهای دولتی و مدیران شرکتهای خصوصی در رابطه با اخلاقیات و بازاریابی در نظام اقتصادی اسلام است . در این پژوهش ، نظرات 128 نفر از روحانیان ، 198 نفر از مدیران شرکتهای دولتی و 158 نفر از مدیران شرکتهای خصوصی به منظور پاسخگویی به مقیاس اخلاقیات و بازاریابی بررسی شده است . نتایج نشان داد که رهبران دینی ، مدیران شرکتهای دولتی و خصوصی همگی بر این عقیده اند که اخلاقیات بر بازاریابی تاثیر می گذارد اما روحانیان نسبت به دو گروه دیگر ، بر تاثیر اخلاقیات بر بازاریابی تاکید بیشتری داشتند .
۱۵.

درآمدی بر معرفی ارکان و هسته سخت اقتصاد اسلامی

نویسنده:

کلید واژه ها: اقتصاد اسلامیهسته سخت اقتصاد اسلامیاصول تکوینیاصول تشریعیارکان علمارکان اقتصاد اسلامی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۵۲ تعداد دانلود : ۵۷۸
یکی از اولین گام ها در معرفی ساختار نظریه های هریک از علوم، تعریف و تبیین چارچوب نهادی و اصول تغییرناپذیر یا نقدناپذیر حاکم بر این نظریه هاست. با معرفی این چارچوب، هسته سخت نظریه ها و همچنین، بخش عمده ای از ارکان آن علم قابل شناسایی است. با توجه به این بحث، به منظور پیشبرد نظریه های اقتصاد اسلامی و تکامل آن، معرفی ساختار ثابت و ارکان نظریه های اقتصاد اسلامی و بیان تفاوت های جوهری آن با سایر مکاتب فکری اقتصادی متعارف ضروری می نماید. این مهم در این مقاله شناسایی و بررسی می شود و با تکیه بر اصول تکوینی و تشریعی حاکم بر نظریه های اقتصاد اسلامی گزاره های اصلی ارکان اول و دوم اقتصاد اسلامی و همچنین با شناسایی برخی روابط اثباتی میان متغیرهای ارزشی و اخلاقی اسلامی و پدیده های اقتصادی تعدادی از قضایا و روابط اثباتی اقتصاد اسلامی به عنوان رکن سوم اقتصاد اسلامی معرفی می شود